Depende ito sa kasunduan ninyo. Kung walang NDA at walang klawsulang nagbabawal, karaniwang katanggap-tanggap ang pagpapakita ng natapos nang gawang inilathala na rin ng kliyente. Kung may NDA o kumpidensyal ang proyekto, kailangan mo ng pahintulot. Ang pinakaligtas na paraan ay ilagay sa kontrata mula sa umpisa ang karapatan mong ipakita ito bilang sample.
Ang portfolio ang pinakamalaking asset ng freelancer. Kaya masakit kapag ang pinakamagandang gawa mo ay hindi mo maipakita dahil sa isang klawsulang hindi mo napansin.
Ano ang Nagpapasya
Answer-first: ang kontrata ang pangunahing sagot, hindi ang pangkalahatang kaugalian.
- NDA o kumpidensyalidad — kung may ganito, kailangan ng pahintulot bago ipakita;
- Paglilipat ng karapatan — kahit inilipat mo na ang copyright, madalas puwede pa ring humingi ng pahintulot sa pagpapakita; at
- Nailathala na — kung ipinost na ito ng kliyente sa publiko, mas magaan ang usapin, pero hindi ito ganap na pahintulot.
Ang Mga Ligtas at Delikadong Sitwasyon
- Karaniwang ligtas — ang inilathala nang materyal na ipinapakita mo bilang sample ng estilo;
- Kailangan ng pahintulot — ang hindi pa nailalabas na kampanya o produkto;
- Delikado — ang mga panloob na dokumento, datos ng customer, o proseso ng negosyo; at
- Iwasan — ang paglalabas ng benta, kita, o iba pang kumpidensyal na numero.
Ang Anonymized na Case Study
May gitnang daan na madalas hindi naiisip: ilarawan ang problema, ang solusyon, at ang resulta nang hindi binabanggit ang pangalan, logo, o kahit anong makakapagturo sa kliyente. Halimbawa: "isang online shop ng damit na tumaas ang benta matapos ayusin ang product page." Ipinapakita nito ang kakayahan mo nang hindi nilalabag ang kumpidensyalidad. Sa maraming industriya, ito na ang pamantayang paraan ng pagpapakita ng gawa para sa mga proyektong hindi pampubliko.
Paano Humingi ng Pahintulot
Madali ito kapag maayos ang naging trabaho. Magpadala ng maikling mensahe: sabihin kung ano ang ipapakita, saan, at ano ang hindi isasama. Mag-alok ng opsyon: kung ayaw nilang lumabas ang pangalan, maaari mong ilarawan ito bilang "isang kompanya sa industriya ng..." nang walang tatak. Karamihan ay pumapayag kapag malinaw at magalang ang hiling.
Ilagay Ito sa Kontrata
Ang pinakamahusay na solusyon ay ang klawsulang isinusulat mo bago pa magsimula: may karapatan kang ipakita ang natapos na gawa sa portfolio at sa social media matapos ang paglalathala ng kliyente, maliban kung may nakasulat na pagtutol. Ito ay maliit na bagay sa negosasyon pero malaki ang halaga sa kabuhayan mo. Sa ilalim ng Intellectual Property Code (RA 8293), may karapatan ka ring makilala bilang may-akda maliban kung may waiver — isa pang dahilan para linawin ito nang maaga.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng nakasulat na pahintulot at itago ito;
- Kung may NDA, huwag ipagsapalaran — magtanong muna;
- Sa sensitibong proyekto, gumamit ng anonymized na case study;
- Tanggalin agad kapag may lehitimong hiling ang kliyente; at
- Panatilihin ang sariling kopya ng lahat ng gawa mo para sa hinaharap.
Frequently Asked Questions
Puwede ko bang ipakita kahit walang pahintulot? Kung walang NDA at inilathala na ito ng kliyente, karaniwang tinatanggap. Pero mas ligtas at mas propesyonal ang humingi muna.
Ano kung inilipat ko na ang copyright? Maaari pa ring ipagbawal ng kliyente ang pagpapakita. Doon mahalaga ang klawsula ng portfolio sa kontrata mo.
Puwede bang ilagay ang pangalan ng kliyente? Kung walang pagbabawal at inilathala na ang gawa, karaniwang puwede. Kung may pag-aalinlangan, magtanong o gumamit ng paglalarawan nang walang pangalan.
Ano kung nagbago ang isip ng kliyente? Sundin ang lehitimong hiling at tanggalin ito. Ang mabuting relasyon ay mas mahalaga kaysa sa isang sample.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may NDA o kontratang nagbabawal sa portfolio mo at gusto mong linawin ito, kami ang maaari mong kausapin. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.