Hindi kailangang mahaba ang kontrata — kailangan lang na malinaw. Anim ang pangunahing bahagi: ang eksaktong scope, ang presyo at iskedyul ng bayad, ang bilang ng revision, ang deadline at ang epekto ng pagkaantala, ang pagmamay-ari ng gawa, at ang paraan ng pagtatapos. Isang maayos na email na sinang-ayunan ng dalawang panig ay may bisa na, at kinikilala ng batas ang mga elektronikong dokumento at lagda.
Karamihan sa mga away sa freelancing ay hindi tungkol sa kasamaan kundi sa hindi malinaw na kasunduan. Isang pahina ang kailangan mo, hindi sampu.
Ang Anim na Dapat Nandoon
- Scope — ano ang gagawin, ano ang hindi kasama, at ilang piraso o pahina;
- Presyo at iskedyul ng bayad — downpayment, milestone, at huling bayad; kailan at paano;
- Revision — ilang beses kasama, at magkano ang dagdag pagkatapos;
- Deadline — kailan ang delivery at ano ang mangyayari kapag naantala ang feedback ng kliyente;
- Pagmamay-ari ng gawa — kailan lumilipat ang karapatan, at karaniwang pagkatapos ng buong bayad; at
- Pagtatapos — paano magtatapos ang alinmang panig at ano ang babayaran sa natapos nang bahagi.
Ang Usapin ng Pagmamay-ari
Answer-first: sa mga ipinagawang likha, hindi awtomatikong napupunta sa kliyente ang lahat ng karapatan sa ilalim ng Intellectual Property Code (RA 8293) maliban kung may nakasulat na kasunduan. Kaya kailangang tahasang nakalagay kung ano ang lumilipat at kailan. Ang ligtas na paraan para sa freelancer ay: lumilipat ang karapatan sa kliyente matapos ang buong bayad, at may karapatan kang gamitin ang gawa sa portfolio mo maliban kung may kasunduang hindi.
Ang Mga Clause na Dapat Mong Suriin
- Walang katapusang revision — iwasan; maglagay ng bilang;
- Bayad pagkatapos lamang ng “approval” nang walang timeline — delikado; maglagay ng deemed-accepted na panahon;
- Napakalawak na non-compete — ang labis na paghihigpit sa panahon, lugar, at uri ng gawain ay maaaring ituring na labag sa patakarang pampubliko;
- Walang limitasyong pananagutan — maglagay ng hangganan na katumbas ng bayad sa proyekto; at
- Batas at lugar ng paglilitis sa malayong bansa — ginagawa nitong praktikal na imposible ang paghahabol.
May Bisa ang Elektronikong Kasunduan
Sa ilalim ng E-Commerce Act (RA 8792), kinikilala ang bisa ng mga elektronikong dokumento at lagda. Ang isang malinaw na email na tinanggap ng kabilang panig ay isang kasunduan. Kailangan lamang ay makita ang pagsang-ayon — kaya laging humingi ng malinaw na “sang-ayon ako sa mga tuntuning ito.”
Praktikal na Payo
- Magpadala ng isang pahinang buod bago magsimula — mas mabuti pa ito kaysa mahabang kontratang walang pumipirma;
- Humingi ng downpayment sa bagong kliyente;
- Ipasa ang draft na may watermark hanggang bayad;
- Itago ang buong thread ng usapan — ito ang kontrata mo; at
- Sa malalaking proyekto, ipa-review muna ang kontrata bago pumirma.
Frequently Asked Questions
Kailangan bang notaryado ang freelance contract? Hindi ito kinakailangan para magkabisa. Ang notaryo ay nagdaragdag ng bigat bilang pampublikong dokumento, pero ang isang malinaw na nakasulat o elektronikong kasunduan ay may bisa na.
Sino ang may-ari ng gawa kung walang kasunduan? Kapag walang malinaw na nakasulat na kasunduan, hindi awtomatikong napupunta sa kliyente ang lahat ng karapatan sa isang ipinagawang likha. Ito mismo ang dahilan kung bakit mahalagang tahasan itong ilagay sa kontrata.
Puwede ko bang ilagay sa portfolio ko ang trabaho ko? Kung walang bawal sa kasunduan, karaniwang oo. Pero mas ligtas na tahasang isulat ang karapatan mong ipakita ito, lalo na kung may confidentiality clause ang kliyente.
May bisa ba ang kasunduang chat lang? Oo, maaari itong maging patunay ng kasunduan lalo na kung malinaw ang scope, presyo, at pagsang-ayon. Kinikilala ng batas ang mga elektronikong dokumento at komunikasyon bilang ebidensya.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may malaking proyekto kang papasukin at gusto mong maayos ang kontrata bago pumirma, matutulungan ka namin. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.