Magpagawa ng nakasulat na kontrata sa kontratista na may plano, listahan ng materyales, iskedyul, at sistema ng bayad na nakabatay sa natapos na yugto — hindi paunang bayad nang buo. Siguraduhing may building permit at may nakatalagang inhinyero. Magtalaga ng taong nagmamatyag para sa iyo at humingi ng litrato at resibo kada yugto. Sa ilalim ng Civil Code, may pananagutan ang kontratista at inhinyero sa depektong lumalabas sa loob ng itinakdang panahon.
Isa ito sa pinakakaraniwang pangarap ng OFW at isa rin sa pinakakaraniwang pinagmumulan ng sakit ng ulo. Ang problema ay bihirang kasamaan — kadalasan ito ay walang kontrata, walang sistema ng bayad, at walang nagbabantay.
Ang Kontrata ang Pundasyon
Bago mag-abot ng kahit isang piso, dapat may nakasulat na kasunduang naglalaman ng:
- Plano at specification — ang eksaktong sukat, materyales, at tapos ng bawat bahagi;
- Bill of materials na may halaga, at kung sino ang bibili;
- Iskedyul ng bawat yugto at ang petsa ng pagtatapos;
- Sistema ng bayad na naka-angkla sa natapos na yugto, may retention na ibinibigay lamang pagkatapos ng punch list;
- Multa sa pagkaantala at ang kondisyon ng pagtatapos ng kontrata; at
- Sino ang kukuha ng permit at sino ang magbabayad nito.
Ang tatlong pinakakaraniwang sanhi ng problema ay: paunang bayad na buo, walang bill of materials, at walang nagbabantay sa lugar. Kapag naayos mo ang tatlong ito sa kontrata pa lang, naiiwasan mo na ang karamihan ng mga kuwentong naririnig mo sa kapwa OFW.
Ang Permit at ang Inhinyero
Kailangan ang building permit mula sa lokal na pamahalaan bago magsimula, at ang occupancy permit bago tirhan. Ang pagtatayo nang walang permit ay nagdudulot ng multa, ng utos na ihinto ang trabaho, at ng problema sa pagpapa-titulo ng improvement at sa pagkuha ng utility connection.
Kailangan din ang lisensiyadong inhinyero o arkitekto na pipirma sa plano. Bukod sa requirement ito, ito rin ang nagbibigay sa iyo ng taong may propesyonal na pananagutan kung may mali sa istruktura.
Ang Pananagutan sa Depekto
Sa ilalim ng Civil Code, ang kontratista at ang inhinyerong gumawa ng plano ay may pananagutan sa loob ng labinlimang taon kung bumagsak ang gusali dahil sa depekto sa plano, sa pagkakagawa, o sa lupa. Bukod dito, may sariling garantiya ang kontrata sa mas maliliit na depekto. Kaya mahalagang nakasulat ang lahat at may pangalan ang mananagot.
Praktikal na Payo
- Huwag magpadala ng buong halaga sa simula — hatiin ito sa yugto;
- Humingi ng litrato at video kada linggo at ng resibo ng bawat materyales;
- Magtalaga ng taong ikaw ang binabayaran, hindi ang kontratista, para magmatyag;
- Ilagay sa kontrata ang paraan ng pag-aayos ng alitan bago pa magkaroon nito; at
- Kung malaki ang halaga, ipa-review ang kontrata bago pumirma.
Frequently Asked Questions
Kailangan ba talaga ng building permit? Oo. Ang pagtatayo nang walang permit ay may multa at maaaring ipahinto. Kailangan din ito sa occupancy permit at sa koneksiyon ng tubig at kuryente.
Puwede bang pasalitang kasunduan lang sa kontratista? Legal na binding ang usapan, pero halos imposibleng patunayan kapag may alitan. Sa pagpapatayo ng bahay, ang nakasulat na kontrata ang tanging tunay na proteksiyon.
Ano ang gagawin kung tumigil ang kontratista sa kalagitnaan? Suriin ang kontrata para sa remedyo, magpadala ng nakasulat na demand, dokumentahin ang natapos na yugto, at kumonsulta bago kumuha ng kapalit.
May pananagutan ba ang kontratista sa depektong lumabas pagkatapos? Oo. May pananagutan sa loob ng itinakdang panahon sa ilalim ng Civil Code para sa mabibigat na depekto, at may garantiya rin karaniwan sa kontrata para sa maliliit.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung magpapatayo ka ng bahay mula sa abroad, matutulungan ka naming suriin ang kontrata bago ka magpadala ng pera. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.