Sundin ang hagdan: (1) direktang negosasyon na may nakasulat na alok, (2) demand letter na may deadline, (3) barangay conciliation kung indibidwal kayong dalawa at kapwa nakatira sa iisang lungsod, (4) mediation o arbitration kung may clause ang kontrata, at (5) korte bilang huling daan. Ang kaso ay hindi laging panalo — ito ay panahon, pera, at pagkabalam sa negosyo.
Sa negosyo, ang kaso ay hindi katapusan ng problema — ito ay dalawa hanggang limang taon ng dagdag na problema. Kaya halos lahat ng matalinong negosyante ay pinipilit munang ubusin ang ibang daan.
Una: Direktang Negosasyon na Nakasulat
Hindi ito tawag lang. Magpadala ng maikling sulat: ang pangyayari, ang halagang hinihingi mo, at ang tiyak na alok mo. Ang alok na nakasulat at makatuwiran ay malakas na ebidensya ng mabuting pananampalataya kung sakaling umabot sa korte.
Ikalawa: Ang Demand Letter
Pormal, may deadline, at may proof of receipt. Bukod sa presyon, may legal itong bisa: nagsisimula ang legal na delay at ang interes, at nauudlot ang prescription.
Ikatlo: Barangay Conciliation
Kung indibidwal kayong dalawa at kapwa nakatira sa iisang lungsod o bayan, dapat munang dumaan dito bago magsampa. Libre ito. Ang amicable settlement na naitala at hindi tinutulan sa takdang panahon ay may bisa ng pinal na hatol at maipatutupad. Kung walang kasunduan, kumuha ng Certificate to File Action.
Hindi ito kailangan kung magkaibang lungsod kayo, o kung korporasyon ang isang panig.
Ikaapat: Mediation at Arbitration
- Mediation — may neutral na tagapamagitan na tumutulong sa inyong magkasundo. Walang ipinipilit na desisyon;
- Arbitration — may arbitrator na naglalabas ng award na binding. Kung may arbitration clause ang kontrata ninyo, ito ang kailangang sundin sa ilalim ng ADR Act (RA 9285); at
- Court-annexed mediation — kahit nasa korte na, dumadaan pa rin ang maraming kaso sa mediation bago ang buong paglilitis.
Ang Kompromiso
Kapag nagkasundo, isulat ito bilang compromise agreement. Kung nasa korte na ang kaso at inaprubahan ito ng korte, ito ay nagiging hatol at maipatutupad agad. Ito ang pinakamalakas na porma ng kasunduan.
Praktikal na Payo
- Kalkulahin ang tunay na gastos ng kaso — docket fee, abogado, panahon mo, at ang naantalang negosyo;
- Mag-alok ng bayad na hulugan o ng barter ng serbisyo kung iyon ang realistiko;
- Ilagay ang mediation clause sa lahat ng bagong kontrata mo;
- Huwag mag-post sa social media habang nagne-negosasyon; at
- Isulat ang lahat ng napagkasunduan at ipa-notaryo kung malaki ang halaga.
Frequently Asked Questions
Kailangan ba talaga ng barangay bago magsampa? Kailangan kung indibidwal kayong dalawa at kapwa nakatira sa iisang lungsod o bayan. Kung magkaiba ang lugar o korporasyon ang isang panig, hindi na.
Binding ba ang napagkasunduan sa barangay? Oo. Ang amicable settlement na naitala at hindi tinutulan sa takdang panahon ay may bisa ng pinal na hatol at maipatutupad.
Ano ang pagkakaiba ng mediation at arbitration? Sa mediation, tumutulong lang ang tagapamagitan at kayo ang magkakasundo. Sa arbitration, may arbitrator na naglalabas ng binding na award.
Puwede bang mag-mediate kahit nasa korte na ang kaso? Oo. Maraming kaso ang dumadaan sa court-annexed mediation bago ang buong paglilitis, at marami rito ang naaayos doon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may alitan sa negosyo mo at gusto mong iwasan ang mahabang paglilitis, matutulungan ka naming ayusin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.