Puwede itong bayaran nang buo hanggang ika-31 ng Enero, o hulugan bawat quarter: hanggang ika-31 ng Marso, ika-30 ng Hunyo, ika-30 ng Setyembre, at ika-31 ng Disyembre. Marami sa mga LGU ang nagbibigay ng diskuwento sa maaga o buong bayad, at ang laki nito ay itinatakda ng lokal na ordinansa. Ang pagkahuli ay may buwanang interes na may hangganan sa kabuuan.
Maliit ang amilyar kumpara sa ibang buwis, kaya madalas itong nakakalimutan — hanggang sa dumating ang araw na kailangan mo ng tax clearance at doon mo lang makikita ang naipong utang.
Ang Mga Petsa
Sa ilalim ng Local Government Code, ito ang kalendaryo:
- Buong taon nang sabay — hanggang ika-31 ng Enero;
- Unang quarter — hanggang ika-31 ng Marso;
- Ikalawang quarter — hanggang ika-30 ng Hunyo;
- Ikatlong quarter — hanggang ika-30 ng Setyembre; at
- Ikaapat na quarter — hanggang ika-31 ng Disyembre.
Ang Diskuwento
Pinapayagan ng batas ang LGU na magbigay ng diskuwento sa maagang bayad, at karamihan ay ginagawa ito. Ang laki at ang kondisyon ay nakadepende sa ordinansa ng inyong lungsod o bayan, kaya itanong ito sa treasurer bago mag-Enero. Sa maraming lugar, ang pagbabayad ng buong taon sa Enero ang may pinakamalaking diskuwento.
Ang Parusa sa Pagkahuli
May buwanang interes sa hindi bayad na amilyar, at ito ay may itinakdang hangganan sa kabuuan. Pero hindi ito ang pinakamalaking panganib. Ang tunay na panganib ay ang tax delinquency sale: kapag matagal nang hindi bayad, may kapangyarihan ang LGU na ipasubasta ang ari-arian para bawiin ang buwis. May palugit ka pa ring tubusin ito pagkatapos, pero mas mahal at mas magulo iyon kaysa magbayad sa tamang panahon.
Ang Nakakalimutang Bahagi
Kapag nagpatayo ka ng bagong bahay o nagdagdag ng istruktura, may obligasyon kang ideklara ito sa assessor. Kung hindi, may panahong darating na darating ang assessment nang paurong, kasama ang naipong buwis. Ganito rin sa binili mong lupa: kung hindi mo pinalitan ang tax declaration sa pangalan mo, mananatili sa pangalan ng nagbenta ang tala at hindi mo makokontrol kung nababayaran ito.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng tax clearance minsan sa isang taon — dito lalabas kung may naipong utang;
- Itanong sa treasurer ang tiyak na diskuwento sa inyong lugar bago mag-Enero;
- Ipabago agad ang tax declaration pagkatapos mailipat ang titulo; at
- Itago ang resibo — ito ang hinahanap sa tuwing may benta, loan o pag-aayos ng estate.
Kung Mali ang Assessment
May karapatan kang kwestiyunin ang assessment kung sa tingin mo ay mali ang pagtaya sa halaga o sa klasipikasyon ng ari-arian mo — halimbawa, itinuring itong komersyal gayong tirahan lang ito, o mas malaki ang nakatalang lawak kaysa sa aktuwal. May takdang panahon mula sa pagtanggap ng abiso para maghain ng protesta sa lokal na lupon na humahawak ng ganitong apela, at maikli ito. Mahalagang malaman ang tuntunin dito: sa maraming kaso, kailangan mo munang bayaran ang buwis sa ilalim ng protesta bago tanggapin ang iyong reklamo. Huwag balewalain ang abiso ng assessment — doon nagsisimula ang orasan mo.
Frequently Asked Questions
May diskuwento ba kung magbabayad ako nang buo sa Enero? Karaniwang mayroon, pero itinatakda ito ng ordinansa ng inyong lungsod o bayan. Iba-iba ang laki at kondisyon bawat LGU, kaya itanong ito sa treasurer bago magbayad.
Ano ang mangyayari kung ilang taon akong hindi nagbayad? Naiipon ang buwis kasama ang buwanang interes, at may kapangyarihan ang LGU na ipasubasta ang ari-arian dahil sa delinkuwensiya. May palugit ka pa ring tumubos pagkatapos ng subasta, pero mas magulo iyon.
Sino ang dapat magbayad kung bagong bili ang lupa? Ang nakatala bilang may-ari sa panahon ng buwis. Ang mahalaga ay ipabago mo agad ang tax declaration sa pangalan mo pagkatapos mailipat ang titulo para sa iyo na nakatala ang obligasyon.
Kailangan bang ideklara ang bagong tayong bahay? Oo. May obligasyon kang ideklara ang bagong istruktura sa assessor. Kung hindi, maaaring dumating ang assessment nang paurong kasama ang naipong buwis mula sa panahong dapat itong nadeklara.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may naipong amilyar sa lupa ninyo at hindi malinaw kung magkano at paano ito aayusin, matutulungan ka naming suriin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.