Ang taong nakikisama sa isang taong kasal pa sa iba ay walang karapatan sa ari-ariang naipon, maliban sa aktuwal niyang naiambag at napatunayan. Bukod pa riyan, ang bahagi ng kasal na kabiyak ay napupunta sa pondo ng kanyang balidong kasal, hindi sa kanya lang. Ang donasyon sa pagitan ng dalawang taong may ganitong relasyon ay walang bisa. Pero ganap na hiwalay ang usapin ng mga anak: may karapatan sila sa sustento, sa pagkilala, sa apelyido ng ama sa ilalim ng RA 9255, at sa bahagi sa mana ng kanilang magulang.
Mahirap na paksa ito, at karaniwang tinatanong ng dalawang panig: ng asawang naiwan at ng taong nasa pangalawang relasyon. Ang batas ay may malinaw na sagot para sa dalawa.
Sa Ari-arian
- Ang saklaw ay ang mas mahigpit na tuntunin para sa pagsasamang may legal impediment;
- Ang mahahati lang ay ang mga ari-ariang nakuha sa aktuwal na naiambag ng bawat isa — pera, ari-arian, o paggawa — at ayon sa laki ng ambag;
- Hindi kinikilala rito bilang kontribusyon ang pag-aalaga sa tahanan, hindi tulad sa pagsasama ng dalawang malayang magpakasal;
- Ang sahod ng bawat isa ay nananatiling sarili niya; at
- Ang bahagi ng taong kasal pa sa iba ay napupunta sa pondo ng kanyang balidong kasal.
Sa Donasyon at Pamana
Answer-first: mahigpit ang batas dito.
Ang donasyon sa pagitan ng dalawang taong nagsasama habang ang isa ay kasal pa sa iba ay walang bisa. Ganito rin ang mga donasyong ginawa sa taong may ganitong relasyon. Kaya ang lupang 'ibinigay' o ipinabili sa pangalan ng pangalawang partner ay maaaring hamunin ng kasal na asawa at ng mga anak sa unang pamilya.
Ang praktikal na payo dito ay para sa dalawang panig: huwag ipatong ang mahahalagang ari-arian sa isang kaayusang madaling ipawalang-bisa.
Ang Karapatan ng Mga Anak
Ito ang mahalagang paglilinaw: walang kasalanan ang mga bata, at hindi sila pinaparusahan ng batas.
- Sustento mula sa kanilang magulang, may pareho ang saklaw sa ibang anak;
- Pagkilala at pagtatala sa civil registry;
- Paggamit ng apelyido ng ama sa ilalim ng RA 9255 kapag kinikilala niya sila;
- Bahagi sa mana ng kanilang magulang, bagama't mas maliit kaysa sa legitimate na anak; at
- Benepisyo bilang dependent o benepisyaryo sa ilang sistema ng gobyerno at insurance.
Praktikal na Payo
- Kung ikaw ang naiwang asawa at may lumitaw na ari-ariang nasa pangalan ng iba, magpakonsulta agad — may mga hakbang na maaaring gawin;
- Kung ikaw ang nasa pangalawang relasyon, protektahan ang mga anak sa pamamagitan ng maayos na pagkilala at dokumentasyon — ito ang pinakamatibay na maiiwan mo sa kanila;
- Sa dalawang panig: itago ang katibayan ng aktuwal na ambag sa bawat ari-arian;
- Alalahanin na may hiwalay na kaakibat na pananagutang kriminal ang ilang uri ng relasyon habang may umiiral na kasal — magpakonsulta bago kumilos.
Frequently Asked Questions
May bahagi ba ang kabit sa ari-ariang naipon? Sa aktuwal lang na naiambag niya, at kailangan itong patunayan. Hindi kinikilala rito ang pag-aalaga sa tahanan bilang kontribusyon, hindi tulad sa pagsasama ng dalawang malayang magpakasal.
Puwede bang idonate ang lupa sa pangalawang partner? Walang bisa ang donasyon sa pagitan ng dalawang taong nagsasama habang ang isa ay kasal pa sa iba. Maaari itong hamunin ng asawa at ng mga anak sa unang pamilya.
May karapatan ba sa mana ang mga anak sa pangalawang pamilya? Oo. May bahagi sila sa mana ng kanilang magulang, bagama't mas maliit kaysa sa legitimate na anak. May karapatan din sila sa sustento at sa pagkilala.
Ano ang magagawa ng asawang naiwan? May mga hakbang na maaaring gawin tungkol sa ari-ariang inilipat o ipinabili sa iba, at may hiwalay na remedyong kriminal depende sa sitwasyon. Magpakonsulta agad bago pa lumaganap ang paglilipat.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nasa gitna kayo ng ganitong sitwasyon at may ari-arian o mga anak na kasangkot, matutulungan ka naming linawin ang tunay na karapatan ng bawat panig. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.