Ang anak na ipinanganak sa magulang na hindi kasal ay itinuturing na illegitimate, at karaniwang gumagamit ng apelyido ng ina at nasa ilalim ng parental authority ng ina. Sa pagpaparehistro ng kapanganakan sa Local Civil Registry, ilalagay ang mga detalye ng bata at ng ina. Kung nais na gamitin ng bata ang apelyido ng ama, o kilalanin ng ama ang bata, kailangang aminin ng ama ang pagiging anak — halimbawa, sa pamamagitan ng pagpirma sa likod ng birth certificate, isang Affidavit of Acknowledgment/Admission of Paternity, o sa pamamagitan ng RA 9255 na nagpapahintulot sa illegitimate child na gamitin ang apelyido ng ama kung kinikilala niya ito. Kahit illegitimate, may karapatan ang bata sa suporta at sa mana (bagaman mas maliit kaysa legitimate). Ang pagkilala ng ama ay mahalaga para sa mga karapatang ito.
Kapag ang anak ay ipinanganak sa magulang na hindi kasal, may mga tanong tungkol sa apelyido, pagpaparehistro, at karapatan ng bata. Narito ang gabay.
Illegitimate Child: ang Batayan
Ang anak na ipinanganak sa magulang na hindi kasal ay itinuturing na illegitimate. Bilang panuntunan:
- Gumagamit ito ng apelyido ng ina;
- Nasa ilalim ng parental authority (kustodiya) ng ina; at
- May karapatan sa suporta at mana (bagaman mas maliit ang bahagi kaysa legitimate).
Pagpaparehistro sa Local Civil Registry
Ang kapanganakan ay irehistro sa Local Civil Registry Office ng lugar ng kapanganakan sa loob ng takdang panahon. Ilalagay ang detalye ng bata at ng ina. Kung hindi kinikilala ng ama ang bata, karaniwang hindi ilalagay ang pangalan ng ama o hindi gagamitin ang apelyido niya.
Paggamit ng Apelyido ng Ama (RA 9255)
Kung nais na gamitin ng bata ang apelyido ng ama, kailangang kilalanin (acknowledge) ng ama ang bata. Sa ilalim ng RA 9255, ang illegitimate child ay maaaring gumamit ng apelyido ng ama kung kinikilala siya ng ama — halimbawa, sa pamamagitan ng:
- Pagpirma ng ama sa birth certificate;
- Isang Affidavit of Acknowledgment / Admission of Paternity; o
- Isang Affidavit to Use the Surname of the Father (AUSF), kasama ang pagkilala.
Tandaan: ang paggamit ng apelyido ng ama ay hindi awtomatikong nagbibigay ng legitimacy — illegitimate pa rin ang bata maliban kung ma-legitimate (halimbawa, kung magpakasal ang magulang).
Bakit Mahalaga ang Pagkilala ng Ama
Ang pagkilala (recognition) ng ama ay mahalaga dahil ito ang nagbibigay-daan sa:
- Karapatan sa suporta mula sa ama;
- Karapatan sa mana mula sa ama; at
- Paggamit ng apelyido ng ama.
Kung tumatanggi ang ama, maaaring kailanganin ang aksyon para itatag ang paternity/filiation.
Praktikal na Payo
- Irehistro agad ang kapanganakan sa LCRO; ang illegitimate child ay default na gumagamit ng apelyido ng ina;
- Para gamitin ang apelyido ng ama (RA 9255), kailangang kilalanin ng ama ang bata;
- Kahit illegitimate, may karapatan ang bata sa suporta at mana — mahalaga ang pagkilala ng ama para sa mga ito.
Frequently Asked Questions
Anong apelyido ang gagamitin ng anak na hindi kasal ang magulang? Bilang panuntunan, ang apelyido ng ina, dahil ang illegitimate child ay gumagamit ng apelyido ng ina at nasa ilalim ng parental authority ng ina.
Paano magamit ng bata ang apelyido ng ama? Kailangang kilalanin ng ama ang bata. Sa ilalim ng RA 9255, maaaring gamitin ng illegitimate child ang apelyido ng ama kung kinikilala niya ito, tulad ng pagpirma sa birth certificate o isang affidavit of acknowledgment.
May karapatan ba sa mana ang illegitimate child? Oo. Kahit illegitimate, may karapatan ang bata sa suporta at sa mana mula sa magulang, bagaman mas maliit ang bahagi kaysa legitimate. Mahalaga ang pagkilala ng ama para dito.
Nagiging legitimate ba ang bata kung gamitin ang apelyido ng ama? Hindi awtomatiko. Ang paggamit ng apelyido ng ama sa ilalim ng RA 9255 ay hindi nagbibigay ng legitimacy. Illegitimate pa rin ang bata maliban kung ma-legitimate, halimbawa kung magpakasal ang magulang.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may tanong ka sa pagpaparehistro, apelyido, o karapatan ng iyong anak, matutulungan ka ng aming firm. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.