Ang may-ari ang dapat mag-insure ng estruktura dahil siya ang may insurable interest doon. Ang nangungupahan naman ang dapat mag-insure ng sariling gamit at ng pananagutan niya sa iba habang nasa loob ng bahay. Walang batas na nag-oobliga sa alinman na kumuha ng insurance sa karaniwang paupahan, kaya ang kasunduan sa kontrata ng upa ang siyang magiging batayan.
Nasunog ang inuupahang bahay. Ang may-ari, may insurance sa gusali. Ang nangungupahan, wala. Ang resulta: nabayaran ang bahay, at zero ang naipong gamit ng pamilyang nakatira roon.
Bakit Hindi Sapat ang Isang Polisa
Ang batayan ay insurable interest — ang mawawala sa iyo kapag nasira ang bagay. May-ari ka man o nangungupahan, iba ang mawawala sa inyong dalawa.
- May-ari — ang estruktura, ang naka-attach na kagamitan, at ang kitang upa habang hindi natitirhan;
- Nangungupahan — ang muwebles, gamit, damit, appliance, at anumang inilagay niya sa loob; at
- Pareho — ang liability sa mga taong maaaring masaktan o mapinsala habang nasa loob ng bahay.
Walang Obligasyon sa Batas, Pero May Obligasyon sa Kontrata
Answer-first: sa karaniwang paupahan, walang batas na nag-oobliga sa may-ari o sa nangungupahan na kumuha ng insurance. Ang kontrata ng upa ang siyang nagtatakda. Kaya bago pumirma, tingnan kung may probisyon tungkol dito, at linawin nang nakasulat kung sino ang sasagot sa ano.
Bantayan ang mga probisyong naglilipat sa nangungupahan ng buong pananagutan sa anumang pinsala. May mga kasunduang ganito na napakalawak, at magiging problema ito kung ang sanhi ng pinsala ay hindi naman kagagawan mo — halimbawa, lumang kableng hindi ipinaayos ng may-ari.
Ang Isyu ng Pagkukumpuni
Hiwalay sa insurance, may sariling panuntunan ang batas tungkol sa pagkukumpuni. Ang mahahalagang pagkukumpuni sa istraktura ay karaniwang para sa may-ari; ang maliliit na pang-araw-araw na pag-aayos ay karaniwang para sa nangungupahan. Ang insurance ay hindi pumapalit dito — magkaibang usapin ang pagbabayad ng pinsala at ang obligasyong panatilihing matirahan ang bahay.
Kaugnay nito ang tanong sa upa habang sira ang bahay. Kung hindi na matirahan ang inuupahan dahil sa sunog o kalamidad, may batayan ang nangungupahan na humiling ng pagtitigil o pagbawas ng upa habang hindi pa naaayos. Ang insurance ng may-ari ay hindi ito pumapalit at hindi rin dahilan para singilin ka pa rin nang buo.
Ang Naiiwan sa Nangungupahan
Answer-first: ang pinakamalaking pagkawala sa isang sunog ay madalas hindi ang bahay kundi ang laman nito. Ang naipong appliance, kama, aparador, damit, gamit sa paaralan ng mga bata — wala ni isa sa mga ito ang sakop ng polisa ng may-ari. Ang maliit na householder o contents insurance ay karaniwang mura at ito ang tanging paraan para may mabalikan ang pamilyang umuupa.
Praktikal na Payo
- Bilang nangungupahan, kumuha ng maliit na polisa para sa gamit at sa liability — karaniwang mura ito;
- Bilang may-ari, ipakita sa nangungupahan na ang polisa mo ay para sa gusali lang, para malinaw ang inaasahan;
- Isulat sa kontrata kung sino ang mag-i-insure ng ano at magsumite ng kopya sa isa't isa;
- Kumuha ng litrato ng kondisyon ng bahay sa simula at sa katapusan ng upa.
Frequently Asked Questions
Obligado bang mag-insure ang may-ari ng paupahang bahay? Sa karaniwang paupahan ay walang batas na nag-oobliga nito. Ang kontrata ng upa ang nagtatakda, kaya mahalagang malinaw ito bago pumirma.
Sakop ba ng insurance ng may-ari ang gamit ko sa loob? Karaniwang hindi. Ang polisa niya ay para sa estruktura. Ang gamit mo ay may sarili mong insurable interest at kailangan ng sarili mong polisa.
Ano ang dapat kong bantayan sa kontrata ng upa tungkol sa insurance? Ang mga probisyong naglilipat sa iyo ng buong pananagutan sa anumang pinsala, kahit hindi mo naman kasalanan. Hilingin na limitahan ito sa pinsalang dulot ng iyong kapabayaan.
Sino ang sasagot sa pagkukumpuni ng bahay? Ang mahahalagang pagkukumpuni sa istraktura ay karaniwang para sa may-ari, at ang maliliit na pang-araw-araw na pag-aayos ay para sa nangungupahan. Magkaiba ito sa usapin ng insurance.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may alitan kayo sa may-ari o sa nangungupahan tungkol sa pinsala at insurance, matutulungan ka naming basahin ang kontrata. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.