Depende sa kung paano ito napasok sa record. Kung ginamit ng bata ang apelyido ng ama sa ilalim ng RA 9255 matapos siyang kilalanin, may proseso sa civil registrar para bumalik sa apelyido ng ina, at kadalasang isinasaalang-alang ang kagustuhan ng batang may sapat nang gulang. Kung ang pangalan ng ama ay naipasok nang walang tunay na pagkilala — halimbawa pineke ang lagda o mali ang naitala — hindi ito simpleng clerical error; ito ay pagbabagong may kinalaman sa filiation at kailangang dumaan sa korte.
Karaniwan itong hinihingi ng inang naiwan: gusto niyang tanggalin ang pangalan ng lalaking hindi naman tumutupad. Mahalagang maging malinaw agad: hindi ito pinapayagan bilang parusa, at hindi rin ito simpleng pagbura.
Ang Dalawang Magkaibang Sitwasyon
- Ginamit ang apelyido ng ama sa ilalim ng RA 9255 — kinilala talaga ng ama ang bata at nag-execute ng kaukulang affidavit. May proseso sa local civil registrar para bumalik sa apelyido ng ina, at malaki ang bigat ng kagustuhan ng batang may sapat nang gulang; at
- Naipasok nang walang tunay na pagkilala — pineke ang lagda, o naitala ang pangalan nang walang basbas ng ama, o hindi siya ang tunay na ama. Ito ay pagbabagong may kinalaman sa filiation at kailangang dumaan sa korte, hindi sa simpleng petisyon sa registrar.
Ang Hindi Batayan
Answer-first: ang sama ng loob ay hindi dahilan.
- Hindi nagbibigay ng suporta ang ama;
- Hindi na siya nagpapakita o may bagong pamilya;
- Ayaw na ng ina na makita ang kanyang pangalan sa dokumento; o
- Nais palitan ng apelyido ng bagong asawa ng ina.
Ang pagkilala ay tungkol sa pinagmulan ng bata, hindi sa ugali ng magulang. Ang hindi pagtupad ay may sariling remedyo — ang kaso ng sustento at ang mga proteksiyon sa ilalim ng RA 9262.
Ano ang Isasaalang-alang Bago Magpasya
- Ang karapatan sa mana ng bata mula sa ama ay nakaugnay sa pagkilala, hindi sa apelyidong ginagamit;
- Ang benepisyo sa SSS, GSIS, at insurance ay kadalasang nakaugnay sa katayuan bilang kinikilalang anak;
- Ang pasaporte, paaralan, at ID ng bata ay kailangang i-update kapag nagbago ang apelyido — hindi ito awtomatiko; at
- Ang kagustuhan ng bata, lalo na kung malaki na siya, ay mahalaga at karaniwang isinasaalang-alang.
Praktikal na Payo
- Kunin muna ang PSA birth certificate at tingnan kung ano ang eksaktong nakalagay at kung may annotation;
- Hanapin ang orihinal na affidavit na isinumite sa civil registrar — dito makikita kung tunay ba ang pagkilala;
- Kung pineke ang lagda, magpakonsulta agad — may kasong sibil at kriminal na maaaring kaugnay nito;
- Huwag muna baguhin ang gamit na pangalan sa paaralan habang wala pang naaayos na dokumento — nagdudulot ito ng gulo sa record ng bata.
Frequently Asked Questions
Puwede bang tanggalin ang pangalan ng ama dahil hindi siya nagbibigay ng sustento? Hindi. Ang hindi pagtupad ay hindi batayan ng pagtanggal ng pagkilala. May sariling remedyo ang sustento sa pamamagitan ng kaso at ng mga proteksiyon ng batas.
Simpleng clerical error ba ang maling pangalan ng ama? Hindi. Ang mga entry na may kinalaman sa filiation ay itinuturing na malaking pagbabago at kailangang dumaan sa korte, hindi sa simpleng petisyon sa civil registrar.
Puwede bang bumalik sa apelyido ng ina ang anak ko? Kapag ginamit ang apelyido ng ama sa ilalim ng RA 9255, may proseso sa civil registrar para dito. Malaki ang bigat ng kagustuhan ng batang may sapat nang gulang.
Mawawala ba ang karapatan ng bata sa mana kapag nagbago ang apelyido? Ang karapatan sa mana ay nakaugnay sa pagkilala at sa filiation, hindi sa apelyidong ginagamit. Pero mahalagang manatiling malinaw ang record ng pagkilala.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nais ninyong ayusin ang apelyido sa record ng bata, matutulungan ka naming alamin kung petisyon sa registrar o kaso sa korte ang tamang daan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.