Hindi puwedeng basta itapon ang gamit mo at palitan ang lock. Kung may bahagi ka sa ari-arian bilang co-owner, may karapatan kang manatili hanggang maayos ang hatian. Kung wala kang bahagi at siya lang ang may-ari, may karapatan siyang paalisin ka — PERO sa pamamagitan ng tamang proseso, hindi sa dahas o sa pagbabakod. Kung may anak kayo o kung may karahasan, may karapatan kang humingi ng protection order na maaaring magpaalis sa KANYA sa halip.
Isa ito sa pinakamabilis lumalang sitwasyon: isang araw, nakabalot na ang gamit mo sa labas ng gate. Mahalagang malaman mo agad ang dalawang bagay — ang karapatan mo sa ari-arian, at ang karapatan mo bilang tao.
Kung May Bahagi Ka sa Ari-arian
Kung ang bahay ay pinagsamahan ninyo at ikaw ay co-owner, hindi ka basta mapapaalis. Ang co-owner ay may karapatang gamitin ang buong ari-arian, at hindi ito mababali ng kabilang co-owner sa sariling desisyon. Ang tamang landas ay partition — hatiin, bilhin ang bahagi ng isa, o ibenta at hatiin ang pera.
Kung Wala Kang Bahagi
Kung malinaw na exclusive ang ari-arian niya at wala kang naiambag, may karapatan siyang bawiin ang pahintulot na tumira ka. Pero kahit dito, may proseso:
- Nakasulat na demand na umalis, na may makatuwirang panahon;
- Barangay — karaniwang dumadaan muna sa barangay ang ganitong alitan sa loob ng parehong bayan;
- Kaso sa korte kung ayaw pa ring umalis; at
- Sheriff lang ang legal na makakapagpalabas — hindi ang partner mo, hindi ang security guard.
Kapag May Dahas o Pananakot
Kung ang paraan ng pagpapaalis ay may kasamang pananakot, pananakit, pagtatapon ng gamit, o pagputol ng tubig at kuryente para pilitin kang umalis, hindi na ito basta usapin sa ari-arian. Kung may anak kayo o naging asawa-asawahan kayo, saklaw ito ng batas laban sa karahasan sa kababaihan at kanilang mga anak, at maaari kang humingi ng protection order sa barangay o sa korte — may probisyon doon na nagpapaalis sa nanakit sa tirahan kahit siya ang may-ari.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng blotter agad kung may pagtatapon ng gamit o pananakot — iyan ang unang ebidensiya mo;
- Kumuha ng litrato at video ng gamit at ng kalagayan ng bahay;
- Huwag pumirma ng waiver kapalit ng “pang-alis” nang walang payo;
- Kung may anak, unahin ang ligtas na tirahan nila habang inaayos ang legal na bahagi.
Frequently Asked Questions
Puwede ba niyang palitan ang lock habang wala ako? Hindi ito ang tamang paraan. Kung may karapatan kang tumira, ito ay maituturing na pagkuha ng batas sa sariling kamay at maaaring may kaukulang kaso.
Kailangan bang dumaan sa barangay bago ako paalisin? Karaniwan, oo, kung magkalapit kayo ng tirahan sa loob ng parehong bayan at hindi kabilang ang usapin sa mga eksempted na kaso.
May karapatan ba akong manatili dahil may anak kami? Ang karapatan ng anak sa tirahan at sustento ay kinikilala. Sa maraming kaso, ito ang batayan ng pansamantalang pananatili habang inaayos ang lahat.
Ano ang gagawin kung pinutulan ako ng tubig at kuryente para umalis? Idokumento ito at iulat. Maaari itong maituring na paraan ng pamimilit at bahagi ng reklamo mo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung pinapaalis ka sa bahay na pinagsamahan ninyo, matutulungan ka naming protektahan ang karapatan mo at ang mga anak ninyo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.