Oo. Walang batas na nag-uutos na Ingles ang wika ng isang notaryadong dokumento. Valid ang kasunduang nakasulat sa Tagalog o sa anumang wikang naiintindihan ng mga partido, at puwede itong ipa-notaryo. Ang tungkulin ng notaryo ay tiyaking nauunawaan mo ang pinipirmahan mo — kaya sa katunayan, ang Tagalog ay madalas mas ligtas kaysa Ingles na hindi mo naman lubos na naiintindihan.
Karaniwan itong ipinagtataka: parang kailangang Ingles ang bawat legal na papel para maging seryoso. Hindi totoo, at may magandang dahilan kung bakit.
Ang Batayang Panuntunan
Ang bisa ng kasunduan ay nasa pagkakasundo, hindi sa wika. Ang kasunduang nakasulat sa Tagalog, Cebuano, Ilocano, o kahit sa halong Taglish ay may parehong bisa gaya ng nasa Ingles, basta malinaw ang laman at naiintindihan ng mga pumirma.
Sa notarization, may isang dagdag na dahilan kung bakit mahalaga ito: bahagi ng tungkulin ng notaryo ang tiyakin na nauunawaan mo ang pinipirmahan mo at kusa mo itong ginagawa. Kapag ang dokumento ay nasa wikang hindi mo naman lubos na maintindihan, mahirap sabihing natupad ang bahaging ito.
Kung Hindi Naiintindihan ng Isang Partido
Ito ang tunay na isyu, hindi ang wika mismo. Kung ang isa sa mga pumipirma ay hindi nakakaintindi ng wika ng dokumento, may mga paraan:
- Isulat ito sa wikang nauunawaan niya, o gumawa ng dalawang wikang bersyon;
- Magkaroon ng tagapagsalin na maglalahad ng laman sa kanya bago siya pumirma;
- Ilagay sa dokumento mismo na ipinaliwanag ito sa kanya sa wikang naiintindihan niya; at
- Kung malaki ang halaga, magdagdag ng saksing makakapagpatunay nito.
Kailan Kakailanganin ang Salin
Iba ang tanong kung saan gagamitin ang dokumento. May mga ahensya, embahada, at tanggapan sa ibang bansa na humihingi ng salin sa Ingles kahit valid naman ang orihinal. Ganoon din sa ilang paglilitis: kung ang dokumento ay nasa wikang hindi opisyal na ginagamit sa korte, maaaring hingin ang salin bago ito tanggapin bilang ebidensya. Hindi ito tungkol sa bisa — tungkol ito sa pagiging magamit.
May isa pang praktikal na bentahe ang Tagalog na bihirang mabanggit. Sa isang pagtatalo, madalas na depensa ang “hindi ko naintindihan ang pinirmahan ko”. Mahina ang depensang iyon laban sa isang malinaw na dokumentong nasa sariling wika ng pumirma. Kaya kung ikaw ang naghahanda ng kasunduan at gusto mong matibay ito, ang pagsulat nito sa wikang tunay na naiintindihan ng kabilang panig ay proteksyon mo, hindi kahinaan.
Praktikal na Payo
- Piliin ang wikang tunay na naiintindihan ng mga pipirma, hindi ang mas mukhang pormal;
- Kung isusumite sa ibang bansa, tanungin muna kung may hinihingi silang salin;
- Iwasan ang halong Ingles na legal na termino na hindi naman ipinapaliwanag;
- Basahin nang malakas ang dokumento bago pumirma — kung may bahaging hindi maipaliwanag ng nagsulat, iyon ang unang dapat ayusin.
Frequently Asked Questions
Tatanggapin ba ng korte ang kontratang nakasulat sa Tagalog? Oo, may bisa ito. Sa ilang pagkakataon ay hihingin ang salin sa Ingles para sa proseso ng paglilitis, pero hindi nito binubura ang bisa ng orihinal na kasunduan.
Kailangan bang may English version din? Hindi kinakailangan sa Pilipinas. Kailangan lang ito kung hinihingi ng ahensya, embahada, o tanggapang pagsusumitihan mo, o kung may partidong hindi nakakaintindi ng orihinal na wika.
Puwede bang Cebuano o Ilocano ang gamitin? Oo. Ang mahalaga ay nauunawaan ito ng mga pumipirma at malinaw ang laman. Ang wika ay hindi kondisyon ng bisa ng kasunduan.
Ano ang mangyayari kung hindi ko naintindihan ang pinirmahan ko? Depende sa sitwasyon, puwedeng maging basehan ito ng pagkuwestiyon sa pagsang-ayon mo. Pero mahirap itong patunayan pagkatapos, kaya mas mabuting huwag pumirma sa hindi mo naiintindihan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kasunduan kang gustong isulat sa wikang tunay ninyong naiintindihan pero may bisa pa rin, matutulungan ka naming ihanda ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.