Ang shares ay napupunta sa heirs mula sa sandali ng kamatayan, pero kinikilala lang ng korporasyon ang nakatala sa stock and transfer book. Kaya karaniwang hindi puwedeng basta bumoto ang isang heir hangga't hindi nailipat ang shares sa kanyang pangalan. Sa ilalim ng Revised Corporation Code (RA 11232), ang executor o administrator na itinalaga ng korte ay maaaring bumoto sa shares kahit hindi pa nakapangalan sa kanya. Kung magkakasundo naman ang heirs, mas mabilis ang tuwirang paglilipat.
Family corporation kayo. Namatay ang tatay na may pinakamalaking hawak, at may darating na annual meeting. Sino ang bumoboto sa shares niya? Dito madalas nagsisimula ang labanan sa loob ng pamilya.
Ang Dalawang Antas ng Pagmamay-ari
Mahalagang ihiwalay ang dalawang bagay:
- Karapatan sa mana — sa sandali ng kamatayan, ang shares ay nasa mga tagapagmana na bilang magkakasamang may-ari;
- Pagkilala ng korporasyon — ang korporasyon ay may karapatang tumingin lamang sa nakatala sa stock and transfer book.
Kaya may sitwasyong ikaw ang tunay na may-ari pero wala ka pang boto.
Sino ang Puwedeng Bumoto
May tatlong karaniwang sagot, depende sa yugto ng settlement.
- Kung may kaso sa korte, ang executor o administrator na itinalaga ay maaaring bumoto sa shares kahit nakapangalan pa sa namatay;
- Kung tapos na ang extrajudicial settlement at nailipat na sa libro, ang bagong nakapangalang heir ang bumoboto; at
- Habang magkasama pang hawak ang shares, karaniwang kailangan ng kasunduan ng lahat ng ko-may-ari kung sino ang kakatawan.
Paano Mailipat ang Shares
Bago ito maitala, karaniwang hinihingi ng corporate secretary ang PSA death certificate, ang settlement o utos ng korte, at ang eCAR mula sa BIR na nagpapatunay na bayad na ang estate tax. Pagkatapos, kinakansela ang lumang stock certificate at nagpapalabas ng bago sa pangalan ng mga heirs.
Praktikal na Payo
- Magpadala ng nakasulat na abiso sa corporate secretary agad pagkamatay para hindi kayo maiwanan sa notice;
- Humingi ng kopya ng by-laws at ng stock and transfer book entry;
- Kung pinipigilan kayong makapasok o makabasa ng records, may karapatan ang stockholder at ang estate sa inspeksiyon; at
- Huwag pumirma ng waiver ng shares nang hindi alam ang halaga ng kompanya.
Frequently Asked Questions
Anak ako ng namatay. Bakit hindi ako pinapaboto? Dahil tinitingnan ng korporasyon ang nakatala sa libro nito. Hangga't hindi nakapangalan sa iyo ang shares o wala kang awtoridad bilang administrator, karaniwang hindi ka kikilalanin sa botohan.
Kailangan ba talaga ng eCAR bago mailipat ang shares? Karaniwan itong hinihingi bago itala ng corporate secretary ang paglilipat, dahil kailangang mapatunayan na naayos na ang estate tax.
Puwede bang magtalaga ng isang kinatawan ang magkakapatid? Oo, at ito ang pinakapraktikal. Gumawa ng kasunduan at special power of attorney para malinaw kung sino ang boboto.
Puwede bang magbenta ang isang heir ng kanyang parte sa shares? Puwede niyang ibenta ang kanyang hindi hating interes, pero madalas may restriction sa by-laws at may karapatan ang ibang heirs na tumutol.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may family corporation kayong nagkakagulo pagkamatay ng may pinakamalaking shares, matutulungan ka naming linawin ang karapatan ng bawat isa. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.