Sa ilalim ng Civil Code, walang bisa ang donasyon sa pagitan ng mga taong may relasyong labag sa batas habang may asawa ang isa. Ang asawa at ang mga tagapagmana ay maaaring maghain ng kaso para ipawalang-bisa ito at maibalik ang ari-arian sa estate. Hindi kailangang may naunang kasong kriminal — puwedeng patunayan ang relasyon sa mismong sibil na kaso. Kung ang ginawa ay peke o simuladong bilihan para itago ang donasyon, maaaring hamunin din ito.
Karaniwan itong natutuklasan pagkatapos ng libing: may lupa o sasakyang nakapangalan na pala sa isang taong hindi kilala ng pamilya.
Ang Panuntunan
Ipinagbabawal ng Civil Code ang donasyon sa pagitan ng mga taong nagkasala ng adultery o concubinage sa panahon ng pagbibigay. Ang donasyong ito ay walang bisa — hindi lang mahihina, kundi itinuturing na parang hindi kailanman naganap. Katulad nito, ipinagbabawal din ang donasyon sa pagitan ng mga taong nagsasama nang walang bisang kasal.
Sino ang Puwedeng Humabol
- Ang asawa ng nagbigay;
- Ang mga compulsory heirs, tulad ng mga anak;
- Ang administrator o executor ng estate; at
- Sa ilang kaso, ang mga pinagkakautangan na naapektuhan.
Ang Ebidensyang Kailangan
Hindi kailangang may hatol muna sa kasong kriminal. Sa sibil na kaso, sapat na ang preponderance of evidence: mga larawan, mensahe, testimonya ng saksi, birth certificate ng anak, resibo ng bayad sa upa o gastusin, at anumang nagpapakita ng relasyon sa panahon ng paglilipat. Ihanda rin ang titulo at ang mga dokumento ng paglilipat.
Kapag Bilihan ang Nakasulat
Madalas ay hindi donasyon ang nakasulat kundi deed of sale na maliit ang halaga o walang aktuwal na bayad. Puwede itong hamunin bilang simuladong kontrata. Ang mga tanda ay: walang patunay ng bayad, hindi kayang bilhin ng tumanggap sa kanyang kita, nanatili sa nagbenta ang paggamit ng ari-arian, at hindi kapani-paniwalang presyo.
Praktikal na Payo
- Kumuha agad ng certified true copy ng titulo at ng mga dokumento sa Registry of Deeds;
- Isaalang-alang ang annotation ng notice ng inyong habol para hindi ito maibenta sa iba;
- Kumilos agad — ang pagkaantala ay nagpapahirap sa pagbawi; at
- Maging maingat sa pag-uusap — ang emosyonal na pagharap ay madalas na nakakasira ng kaso.
Frequently Asked Questions
Kailangan ba munang makulong ang kabit bago kami makahabol? Hindi. Sa sibil na kaso, puwedeng patunayan ang relasyon sa pamamagitan ng ebidensyang mas mabigat kaysa sa kabila.
Paano kung matagal nang nangyari ang paglilipat? Kumonsulta agad. May mga panuntunan sa panahon na nakadepende sa uri ng kaso, at ang pagkaantala ay maaaring magpahina ng habol.
Puwede bang mabawi kung naibenta na ng kabit sa iba? Mas mahirap kung ang bumili ay tunay at walang kaalaman sa depekto. Kaya mahalaga ang maagang annotation sa titulo.
Kasama ba sa habol ang mga regalong maliliit? Ang panuntunan ay tumutukoy sa donasyon. Ang maliliit na regalong pangkaraniwan ay karaniwang hindi na hinahabol, pero ang malalaking ari-arian ay iba.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may ari-ariang naipalipat sa labas ng pamilya bago mamatay ang inyong kaanak, matutulungan ka naming suriin kung may maibabawi pa. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.