Puwede kayong pag-usapin ng barangay at makakatulong ito para magsimula ang usapan ng magkakapatid. Pero hindi kayang gawin ng barangay ang aktuwal na paghahati ng mana: ang paglipat ng titulo ay nangangailangan ng notaryadong kasulatan, ng publikasyon, ng bayad sa buwis, at ng pagpaparehistro. Kung may hindi pumapayag, ang daan ay judicial settlement sa korte. Ang barangay ay para sa pag-uusap, hindi para sa paglipat ng pagmamay-ari.
Halos lahat ng away sa mana ay may bahaging emosyonal, at doon nakakatulong ang barangay: nagbibigay ito ng neutral na lugar para makapag-usap ang magkakapatid na matagal nang hindi nagkakausap.
Ang Kaya Nilang Gawin
- Magpatawag at magbigay ng lugar ng pag-uusap;
- Tumulong sa pagbuo ng paunang pagkakasundo kung sino ang kukuha ng ano;
- Magtala ng napagkasunduan bilang paunang dokumento;
- Ayusin ang mga praktikal na bagay tulad ng pansamantalang paggamit ng bahay; at
- Magpahinto ng away na umaabot na sa pananakot o pananakit.
Ang Hindi Nila Kaya
Hindi kayang ilipat ng barangay ang titulo, at hindi rin nito kayang gawing pormal ang paghahati. Ang paglipat ng ari-arian ng namatay ay may sariling proseso: notaryadong kasulatan, publikasyon sa pahayagan, bayad sa buwis, at pagpaparehistro sa tanggapan ng titulo. Wala ni isa sa mga ito ang nagaganap sa barangay hall.
Ang Halaga ng Paunang Kasunduan
Sa kabila nito, malaki ang halaga ng napagkasunduan sa barangay. Kapag may nakasulat na paunang pagsang-ayon kung sino ang kukuha ng ano, mas mabilis at mas mura na ang susunod na hakbang — ang paghahanda ng pormal na kasulatan sa harap ng notaryo. Ang pinakamahal na bahagi ng usaping mana ay hindi ang bayarin kundi ang mga taon ng hindi pagkakaunawaan.
Kung May Hindi Pumapayag
Kailangan ang lahat ng tagapagmana sa isang extrajudicial settlement. Kung may isang tumatanggi, hindi ito puwedeng laktawan — ang pekeng pirma ay lumilikha ng mas malaking problema kaysa sa naantalang paghahati. Kung talagang hindi kayo magkakasundo, ang daan ay judicial settlement sa korte, kung saan ang hukom ang magpapasya ng paghahati. Mas matagal at mas magastos, pero ito ang tamang daan.
Kung May Menor de Edad na Tagapagmana
May dagdag na proteksiyon dito. Ang bahagi ng batang tagapagmana ay hindi puwedeng basta ipagbili o ipagpalit ng magulang nang walang wastong awtoridad, at may mga hakbang na kailangan bago maisagawa ito. Kaya kung may batang kasama sa paghahati, huwag ninyong tapusin ito sa isang kasunduan sa barangay — kumonsulta muna, dahil ang kasunduang walang wastong basbas ay puwedeng ipawalang-bisa kalaunan.
Praktikal na Payo
- Ipunin ang titulo, tax declaration, at death certificate bago mag-usap;
- Gumawa ng listahan ng lahat ng ari-arian at ng lahat ng tagapagmana;
- Isulat ang napagkasunduan kahit paunang bersiyon pa lang; at
- Kumonsulta bago pumirma ng anumang pormal na kasulatan.
Frequently Asked Questions
Puwede bang hatiin ang mana sa barangay? Puwede kayong mag-usap at makarating sa paunang pagkakasundo, pero ang pormal na paghahati ay nangangailangan ng notaryadong kasulatan at pagpaparehistro.
Kailangan ba ng lahat ng tagapagmana? Oo. Kailangan ang lahat sa isang extrajudicial settlement. Kung may tumatanggi, ang daan ay judicial settlement sa korte.
May halaga pa ba ang kasunduan sa barangay? Malaki. Ang paunang pagsang-ayon ay nagpapabilis at nagpapamura sa susunod na hakbang sa harap ng notaryo.
Paano kung may menor de edad na tagapagmana? May dagdag na proteksiyon ang bahagi ng bata. Kumonsulta muna, dahil puwedeng ipawalang-bisa ang kasunduang walang wastong basbas.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may away kayong magkakapatid tungkol sa mana, mas mura ang maagang pag-uusap kaysa sa taon ng pagtatalo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.