Wala. Sa mata ng batas, ang mag-asawa ang magkasamang nagpapasya sa tirahan, sa pamamahala ng sambahayan, at sa pagpapalaki ng mga anak. Ang biyenan ay walang legal na kapangyarihan sa mga desisyong ito, at hindi rin siya awtomatikong kasangkot sa mga kasong pampamilya. Ang eksepsiyon ay kapag siya ay may sariling karapatan sa isang bagay — halimbawa, siya ang may-ari ng bahay — o kapag siya mismo ay lumahok sa isang paglabag.
Isa ito sa pinakakaraniwang sanhi ng away sa mga pamilyang Pilipino, lalo na kapag magkakasama sa iisang bahay. Mahalagang malaman kung saan nagtatapos ang impluwensiya at kung saan nagsisimula ang legal na karapatan.
Ang Batayang Panuntunan
- Ang mag-asawa ang magkasamang nagpapasya sa tirahan at sa pamamahala ng sambahayan;
- Ang parental authority sa mga anak ay nasa mag-asawa, hindi sa lolo at lola;
- Ang ari-arian ng mag-asawa ay pinamamahalaan nila, ayon sa kanilang property regime; at
- Ang biyenan ay walang legal standing sa mga usaping ito maliban kung may sariling karapatang naaapektuhan.
Kailan Siya May Karapatan
May mga sitwasyong tunay siyang may legal na posisyon:
- Kapag siya ang may-ari ng bahay o lupang tinitirhan ninyo;
- Kapag may utang o kontrata siyang kasama kayo;
- Kapag may sitwasyong walang kayang mag-alaga ang magulang at pumapasok ang substitute parental authority sa mga lolo at lola; at
- Kapag may usapin sa mana na kinasasangkutan niya.
Kapag Lumalampas na
Kung ang panghihimasok ay may kasamang pananakot, pananakit, o pagkontrol sa pera, hindi na ito usapin ng ugali kundi ng batas. May pagkakataong maisama sa reklamo ang kamag-anak kung siya ay nakipagsabwatan sa nang-aabuso — kaya mahalagang isalaysay nang buo sa abogado kung sino ang aktuwal na gumawa ng bawat bagay.
Praktikal na Payo
- Kung nasa bahay kayo ng biyenan, alamin ang katayuan ng inyong pananatili doon habang maayos pa ang lahat;
- Panatilihing hiwalay ang pera ng mag-asawa sa pera ng malaking pamilya;
- Idokumento ang mga insidente kung papalala na ito;
- Kung may pananakot o karahasan, humingi agad ng tulong at ng protection order.
Frequently Asked Questions
May karapatan bang magdesisyon ang biyenan sa apo niya? Wala, habang nariyan ang mga magulang. Ang parental authority ay nasa mag-asawa.
Puwede ba siyang isama sa kaso? Kung siya mismo ay lumahok sa paglabag, may pagkakataong maisama siya. Isalaysay nang buo ang mga pangyayari sa abogado.
Paano kung sa kanya ang bahay na tinitirhan namin? May sarili siyang karapatan bilang may-ari, kaya iba na ang usapan sa tirahan. Alamin ang inyong katayuan doon.
Puwede ba kaming pilitin na tumira sa kanila? Hindi. Ang pagpili ng tirahan ay magkasamang desisyon ng mag-asawa.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung lumalala na ang panghihimasok sa pagsasama ninyo, matutulungan ka naming alamin ang karapatan at ang tamang hakbang. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.