Ang interes na hindi nabayaran ay hindi kusang kumikita ng bagong interes. Kailangan ng malinaw at nakasulat na kasunduan bago maging legal ang compounding, at kahit may kasunduan, puwedeng bawasan ng korte ang resultang halaga kapag ito ay naging labis at hindi makatuwiran. Sa Civil Code, walang interes na dapat bayaran maliban kung ito ay hayagang nakasaad nang nakasulat.
Umutang ka ng isang halaga at pagkalipas ng ilang taon ay ilang beses na itong lumaki. Hindi ito madalas dahil sa mataas na rate lang — madalas ito dahil sa compounding, ang paulit-ulit na pagpapatong ng interes sa interes.
Ang Batayang Panuntunan
Dalawang panuntunan ang dapat mong tandaan.
- Kailangang nakasulat ang interes. Sa ilalim ng Art. 1956 ng Civil Code, walang interes na dapat bayaran maliban kung ito ay hayagang nakasaad nang nakasulat. Kung walang nakasulat, ang principal lang ang may batayan;
- Ang interes na hindi nabayaran ay hindi kusang kumikita ng bagong interes. Kailangan ng malinaw na kasunduan bago maging bahagi ng principal ang naipong interes.
Kaya ang unang tanong ay hindi “sobra ba,” kundi “nakasulat ba, at anong eksaktong sinasabi?”
Kailan Puwede ang Compounding
Answer-first: kapag pinagkasunduan nang malinaw. Kung nakasaad sa kasunduan na ang interes na hindi nabayaran ay idadagdag sa principal at kikita ng bagong interes, may batayan ito. May sariling panuntunan din kapag hinabla na sa korte: ang interes na dapat bayaran ay maaaring kumita ng legal na interes mula sa panahon ng paghahabla.
Kailan Ito Puwedeng Bawasan
Ang pagkakaroon ng nakasulat na kasunduan ay hindi katapusan ng usapin. Kinikilala ng mga korte na ang interes at ang penalty ay maaaring bawasan kapag naging labis at hindi makatarungan. Ang tinitingnan ay ang kabuuang larawan:
- Ang rate at kung paano ito kinakalkula;
- Ang kabuuang halaga kumpara sa orihinal na inutang;
- Ang pantay na lakas ng dalawang panig sa panahon ng pagpirma; at
- Kung ang kasunduan ay handa nang nakalimbag na wala kang pagkakataong baguhin.
Kapag ibinaba ng korte ang interes, hindi ito nangangahulugang nawawala ang utang. Nananatili ang principal at ang makatuwirang interes; ang labis lang ang tinatanggal.
Ano ang Gagawin Mo
- Hingin ang kopya ng promissory note at ng disclosure statement;
- Hingin ang buong ledger: kailan naging balanse ang bawat halaga at paano kinalkula;
- Isulat ang orihinal na inutang, ang naibayad mo na, at ang sinisingil ngayon;
- Kung labis, ilahad ito bilang depensa sa anumang kaso at sa negosasyon; at
- Huwag pumirma ng bagong kasunduang nagpapatibay ng labis na halaga nang walang payo.
Frequently Asked Questions
Legal ba ang interes sa interes ng utang? Kailangan ng malinaw at nakasulat na kasunduan. Ang interes na hindi nabayaran ay hindi kusang kumikita ng bagong interes kung walang ganoong kasunduan sa pagitan ninyo.
Puwede bang maningil ng interes kung pasalita lang ang usapan? Sa ilalim ng Art. 1956 ng Civil Code, walang interes na dapat bayaran maliban kung ito ay hayagang nakasaad nang nakasulat. Kung walang nakasulat, ang principal lang ang may batayan.
Puwede bang bawasan ng korte ang interes kahit nakasulat? Oo. Kinikilala ng mga korte na ang interes at penalty na labis at hindi makatarungan ay maaaring bawasan sa antas na patas, batay sa kabuuang kalagayan ng transaksyon.
Nawawala ba ang utang kapag ibinaba ng korte ang interes? Hindi. Nananatili ang principal at ang makatuwirang interes. Ang labis lamang ang tinatanggal, kaya may babayaran ka pa ring halaga.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung lumobo ang utang ninyo nang hindi maipaliwanag, matutulungan ka naming suriin ang kasunduan at ang ledger. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.