Hindi kriminal ang magpautang ng sariling pera sa kapitbahay o kasamahan. Nagiging problema ito kapag nagne-negosyo ka na ng pagpapautang nang walang awtoridad mula sa SEC, o kapag ang paraan ng paniningil ay may pananakot at panghaharas. At kahit napagkasunduan, ang sobra-sobrang interes ay maaaring ipawalang-bisa ng korte at palitan ng anim na porsiyento kada taon.
Nasa bawat palengke at opisina ang 5-6: hiram ngayon, bayad kada araw, may patong. Popular ito dahil mabilis. Pero maraming maling akala sa magkabilang panig kung ano ang legal dito.
Ang Pagpapautang Mismo ay Hindi Bawal
Walang batas na nagbabawal sa isang tao na magpahiram ng sariling pera at maningil ng interes. Ang suspendido nang usury ceiling ay nangangahulugang walang nakatakdang pinakamataas na rate na awtomatikong ilegal.
Ngunit iba ang paulit-ulit at pangkalakal na pagpapautang sa publiko. Ang nagpapatakbo ng lending business ay kailangang magparehistro at kumuha ng awtoridad mula sa Securities and Exchange Commission sa ilalim ng Lending Company Regulation Act. Ang pagpapatakbo nang walang awtoridad ay may kaakibat na parusa.
Ang Hangganan ng Interes
Kahit walang ceiling, hindi walang hanggan ang tulot ng batas. Ang mga korte ay may kapangyarihang ipawalang-bisa ang rate na hindi makatarungan at sobra-sobra, at palitan ito ng legal na interes na anim na porsiyento (6%) kada taon. Ang pinapatong na penalty at surcharge sa ibabaw ng mataas na interes ang madalas na nagiging batayan nito.
Isa pang panuntunan: walang interes na masisingil maliban kung nakasulat. Ang pasalitang “20% kada buwan” ay hindi maipatutupad.
Ang Paraan ng Paniningil
Dito madalas nasisira ang lahat. Bawal ang pananakot ng karahasan, ang pagpapahiya sa publiko, ang pagtawag sa mga kaanak at kasamahan sa trabaho, at ang pagkuha ng ari-arian nang walang utos ng korte. Ang mga ito ay maaaring maging grave threats, unjust vexation, coercion, o libel, at paglabag din sa Data Privacy Act (RA 10173) kung ginamit ang personal mong impormasyon.
Ang Talaan ng Bayad ang Kalahati ng Laban
Sa araw-araw na pautang, ang pinakamalaking pinagmumulan ng away ay hindi ang rate kundi ang bilang ng naibayad. Kapag walang record ang magkabilang panig, ang salita laban sa salita ang nangyayari — at karaniwang natatalo ang walang papel.
- Gumamit ng payment card o kuwaderno na pinipirmahan ng maniningil sa bawat bayad;
- Isulat ang natitirang balanse pagkatapos ng bawat bayad, hindi lang ang halagang ibinigay;
- Kunan ng litrato ang pahina tuwing katapusan ng buwan;
- Kung sa GCash o bank transfer, ilagay sa notes kung para saan ang bayad; at
- Humingi ng buong statement tuwing ilang buwan at ihambing ito sa sarili mong tala.
Ang simpleng gawing ito ang madalas na nagpapababa ng balanse ng libo-libo kapag pinagtabi na ang dalawang record.
Praktikal na Payo
- Kung ikaw ang umuutang: ipasulat ang halaga at ang rate, at kumuha ng resibo sa bawat bayad;
- Itala ang lahat ng bayad araw-araw — dito nawawala ang pera ng marami;
- Kung lumobo na ang utang nang ilang beses sa hiniram, ipasuri ito — may batayan kang hilingin ang pagbaba;
- Kung ikaw ang nagpapautang nang regular sa publiko, kumuha ng tamang rehistro at awtoridad; at
- Sa panghaharas, magpa-blotter at magsumite ng reklamo sa SEC.
Frequently Asked Questions
Kriminal ba ang magpautang ng 5-6? Hindi ang pagpapahiram mismo. Nagiging paglabag ito kapag nagpapatakbo ka ng lending business nang walang awtoridad mula sa SEC, o kapag may pananakot at panghaharas sa paniningil.
Puwede ko bang tanggihan ang napakataas na interes? Hindi mo maitatakwil ang utang, ngunit may batayan kang hilingin sa korte na ibaba ang hindi makatarungang rate at palitan ito ng legal na interes.
Kailangan bang nakasulat ang interes? Oo. Walang interes na masisingil maliban kung tahasang napagkasunduan nang nakasulat. Ang verbal na usapan sa rate ay hindi maipatutupad.
Puwede ba akong makulong kung hindi ako makabayad sa 5-6? Hindi. Walang pagkakakulong dahil sa utang. Nagiging kriminal lamang ito kung may panloloko mula sa simula o kung nag-isyu ka ng tsekeng tumalbog.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung lumobo na ang utang mo sa patong o hinaharass ka ng nagpautang, matutulungan ka naming suriin kung makatarungan ang singil. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.