Maaari lamang ito kapag naisilbi na ang minimum ng indeterminate sentence, at hindi bago nito. Kaya ang unang tanong ay kung ang hatol ba ay may minimum at maximum. Iba ito sa probation: ang probation ay hinihingi bago pa magsimulang magsilbi at kapalit ng pagkakakulong; ang parole ay para sa taong nakapagsilbi na ng bahagi ng sentensya.
Magkaibang bagay ang probation at parole, at ang paghahalo ng dalawa ang pinakakaraniwang pagkakamali ng pamilyang naghahanap ng paraan para makauwi ang kaanak.
Ang Pangunahing Pagkakaiba
- Probation — hinihingi kaagad pagkatapos ng hatol, sa loob ng bintana ng apela, at kapalit ito ng pagkakakulong. Walang pagsisilbi ng sentensya sa piitan; at
- Parole — para sa taong nasa loob na at nakapagsilbi na ng minimum na bahagi ng kanyang sentensya. Ito ay maagang paglaya na may kondisyon at pagsubaybay.
Ang Kondisyon ng Panahon
Ang parole ay nakaugnay sa indeterminate sentence — ang hatol na may minimum at maximum, halimbawa "anim na taon hanggang sampung taon." Kapag naisilbi na ang minimum, doon pa lang maaaring isaalang-alang ang parole. Kung ang hatol ay walang minimum at maximum — halimbawa isang tiyak at hindi mahahating parusa — hindi umaakma ang parole at iba ang dapat hanapin.
Sino ang Hindi Kwalipikado
May listahan ang batas at ang mga panuntunan ng lupon na humahawak nito. Karaniwang hindi saklaw ang mga nahatulan ng habambuhay na parusa o ng pinakamabigat na antas ng parusa, ang mga nahatulan sa ilang uri ng krimeng hayagang itinatakwil ng batas, at ang mga tumakas mula sa piitan. Nakadepende rin ito sa asal habang nasa loob, sa haba ng natitirang sentensya, at sa panganib sa komunidad.
Ang Ibang Landas Palabas
Hindi lang parole ang paraan. Karaniwang tinitingnan din ang mga ito:
- Good conduct time allowance — pagbabawas sa haba ng pagkakakulong dahil sa mabuting asal, na may sariling panuntunan sa pagbilang;
- Executive clemency — kabilang ang pardon at ang commutation ng sentensya;
- Pagpapatupad ng bagong batas na mas paborable — halimbawa nang mailabas ang RA 10951, maraming nahatulan ang nabawasan ang parusa; at
- Pagbibilang ng preventive imprisonment — ang panahong nakadetine bago ang hatol ay binibilang sa ilalim ng mga tuntunin nito.
Praktikal na Payo
- Kunin ang kopya ng hatol at tingnan kung may minimum at maximum ito — dito nakasalalay ang lahat;
- Ipunin ang tala ng asal at ng mga programang sinalihan sa loob;
- Ihanda ang patunay ng tirahan at ng taong tatanggap sa kanya kapag lumaya; at
- Ipasuri kung may bagong batas na maaaring bawasan ang parusa sa kanyang kaso — may nakalayang mas maaga sa ganitong paraan.
Frequently Asked Questions
Ano ang pagkakaiba ng parole at probation? Ang probation ay hinihingi agad pagkatapos ng hatol at kapalit ito ng pagkakakulong. Ang parole ay para sa taong nasa loob na at nakapagsilbi na ng minimum ng kanyang indeterminate sentence.
Puwede bang mag-parole ang nahatulan ng habambuhay? Karaniwang hindi saklaw ng parole ang pinakamabigat na antas ng parusa. Ang natitirang landas sa ganitong kaso ay ang executive clemency, na may sarili nitong proseso at pamantayan.
Binibilang ba ang panahon ng detensyon bago ang hatol? Oo, sa ilalim ng mga tuntunin sa preventive imprisonment, karaniwang binibilang ito sa sentensya. May kondisyon ito kaya mahalagang ipasuri ang tala ng detensyon.
Awtomatiko ba ang parole kapag naabot ang minimum? Hindi. Ito ay isinasaalang-alang, hindi ipinagkakaloob nang kusa. Titingnan ang asal sa loob, ang panganib sa komunidad, at ang kahandaan ng pamilya at komunidad na tumanggap sa kanya.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kapamilya kayong nasa piitan at gusto ninyong malaman ang posibleng landas palabas, matutulungan ka naming suriin ang hatol niya. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.