Nananatili sa developer ang road lot hangga’t hindi pa ito idinodonate at tinatanggap ng LGU o hindi pa inililipat sa homeowners association. Kapag naidonate na at tinanggap ng LGU sa pamamagitan ng ordinansa, nagiging pampublikong daan ito at ang LGU na ang may hawak sa pagmamantini at sa desisyon kung isasara ba ito. Ang paglilipat ay hindi awtomatiko sa pagbebenta ng mga lote.
Karaniwang tanong ito sa mga homeowner: sino ba talaga ang may-ari ng kalsada sa loob ng subdivision? Ang sagot ay may epekto sa gate, sa dues, sa pagmamantini, at maging sa kung sino ang puwedeng pumasok.
Tatlong Posibleng May-ari
Nakadepende sa yugto ng proyekto at sa dokumento sa Registry of Deeds.
- Ang developer — habang hindi pa naililipat, siya pa rin ang nakapangalan sa titulo ng road lot;
- Ang homeowners association — kung inilipat sa kanila sa pamamagitan ng deed at nairehistro; at
- Ang LGU — kapag naidonate at pormal na tinanggap ng sanggunian.
Bakit Hindi Awtomatiko ang Paglipat
Kahit nakasaad sa plano ng subdivision na kalsada ang isang lote, hindi ito basta napupunta sa gobyerno. Kailangan ng aktuwal na deed of donation at ng pagtanggap ng LGU sa pamamagitan ng ordinansa o resolusyon, at ng pagrehistro ng paglilipat sa Registry of Deeds. Maraming subdivision ang nananatiling hindi naililipat sa loob ng maraming taon.
Ano ang Epekto sa Homeowner
Kung sa LGU na ang kalsada, sila ang may obligasyong magmantini at sila rin ang may huling salita sa pagsasara o pagbubukas nito sa publiko. Kung nasa developer o sa asosasyon pa rin ito, ang mga homeowner ang karaniwang nagpapasan ng gastos sa pagpapaayos, at ang mga panuntunan sa pagpasok ay nasa asosasyon — sa loob ng hangganan ng batas sa homeowners association (RA 9904).
Praktikal na Payo
- Hingin sa asosasyon o sa developer ang kopya ng titulo ng road lot;
- Magtanong sa LGU kung may ordinansa ng pagtanggap sa donasyon;
- Kung hindi natapos ng developer ang kalsada, kasama ito sa maaaring ireklamo sa DHSUD; at
- Bago bumili sa isang subdivision, tanungin kung naidonate na ang road lot at ang open space.
Bakit Maraming Road Lot ang Hindi Naililipat
Sa maraming lumang subdivision, dekada na ang lumipas at nasa pangalan pa rin ng developer ang kalsada. May mga karaniwang dahilan dito, at mahalagang malaman kung alin ang nangyayari sa inyo.
- Hindi tinapos ng developer ang kalsada sa pamantayan ng LGU, kaya tumatanggi silang tanggapin;
- Wala nang developer — matagal nang sarado ang kumpanya;
- May utang na buwis ang road lot na kailangang bayaran bago maglipat; at
- Walang pormal na resolusyon ng sanggunian kahit may deed of donation na.
Ang mabuting balita ay kayang gawin ito ng mga homeowner nang sama-sama. Ang karaniwang daan ay isang petisyon sa sanggunian ng LGU, na may kalakip na kondisyon ng kalsada, ang gastos ng pagpapaayos, at ang bilang ng pamilyang apektado. Kapag pormal nang tinanggap ito ng LGU, sila na ang sasagot sa pagmamantini — malaking ginhawa sa taunang dues ng asosasyon.
Frequently Asked Questions
Puwede bang ibenta ng developer ang road lot? Ang mga lupang nakalaan bilang kalsada at open space sa aprubadong plano ay hindi maaaring ibenta bilang ordinaryong lote. Ito ay maaaring ireklamo sa DHSUD.
Sino ang dapat magpaayos ng sirang kalsada sa subdivision? Kung naidonate at tinanggap na ng LGU, sila ang may obligasyon. Kung hindi pa, karaniwang ang developer o ang asosasyon, batay sa kanilang kasunduan.
Paano malalaman kung naidonate na ang road lot? Tingnan ang titulo ng road lot sa Registry of Deeds at magtanong sa LGU kung may resolusyon o ordinansa ng pagtanggap ng donasyon.
Kung sa LGU na ang kalsada, puwede pa bang isara ang gate? Nagiging usapin ito ng pampublikong daan. Ang pagsasara ay nangangailangan ng basehan at karaniwang ng kapasyahan ng LGU, hindi ng asosasyon lamang.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi malinaw kung sino ang may-ari ng kalsada sa inyong subdivision at kung sino ang dapat magmantini nito, nandito ang aming firm. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.