Karaniwang tatlong antas ito. Una, ang panloob na proseso ng asosasyon — sulat sa board at ang grievance committee nito, na maaaring ilang linggo lang. Ikalawa, ang mediation sa ahensyang namamahala sa mga homeowners association, na karaniwang buwan. Ikatlo, ang pormal na kaso doon, na maaaring umabot ng higit sa isang taon depende sa bigat ng usapin.
Sobrang taas ng dues, hindi malinaw ang gastos, pinipigilan kang pumasok, o may patakarang hindi napagkasunduan — pare-pareho ang daan ng lahat ng ito.
Ang Unang Antas: Sa Loob
Magsulat sa board. Hindi ito pormalidad lamang — ito ang unang hahanapin sa mas mataas na antas. Sa sulat mo, ilagay ang tiyak na reklamo, ang probisyon ng by-laws o ng batas na sa tingin mo ay nilabag, at ang partikular na hinihiling mo. Humingi ng nakasulat na sagot at magtakda ng makatwirang panahon.
May karapatan ka ring makita ang mga tala ng asosasyon — ang listahan ng miyembro, ang minutes ng pulong, at ang tala ng pananalapi. Ito ang pinakamabisang unang hakbang sa reklamong may kinalaman sa dues at gastos.
Ang Ikalawang Antas: Mediation
Kapag walang nangyari sa loob, iaakyat mo ito sa ahensyang namamahala sa mga homeowners association. Karaniwang dadaan muna kayo sa mediation, at maraming usapin ang natatapos dito. Karaniwang buwan ito, hindi taon.
Ang Ikatlong Antas: Pormal na Kaso
Kapag walang kasunduan, magiging pormal na kaso ito sa parehong ahensya, na may kapangyarihang magdesisyon sa alitan sa pagitan ng asosasyon at ng miyembro. May sagutan sa papel, may ebidensya, at may desisyon na maaaring iapela.
Ang Karaniwang Usapin
- Dues — may proseso ang batas kung paano ito itinataas, at karaniwang may kahingiang pagsang-ayon at abiso;
- Paghadlang sa pagpasok — mahigpit ito. Ang pagharang sa iyong daan o sa serbisyo dahil sa hindi bayad na dues ay may hangganan;
- Eleksyon — may tuntunin sa kung sino ang puwedeng bumoto at tumakbo; at
- Road lot at pasilidad — may usaping nakadepende sa kung naipasa na ba ito sa asosasyon o sa LGU.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng kopya ng by-laws at ng articles — halos lahat ng sagot ay nandoon;
- Magsulat, huwag makipagtalo sa pulong lamang — ang nakasulat ang natitira;
- Magbayad ng dues na hindi pinagtatalunan habang may usapin, para hindi ito gamiting laban sa iyo; at
- Kung marami kayong may parehong reklamo, sama-samang magsulat — mas mabigat ito kaysa sa isang tinig.
Ang Landas ng Eleksyon
May isa pang paraan na madalas nakakalimutan: ang eleksyon. Marami sa mga reklamo laban sa board — mataas na dues, hindi malinaw na gastos, patakarang walang konsultasyon — ay bunga ng board na matagal nang walang kalaban. Ang pagpapatawag ng tamang pulong, ang paghingi ng listahan ng miyembro na may karapatang bumoto, at ang pagsali sa susunod na eleksyon ay madalas na mas mabilis kaysa sa taon ng pormal na kaso. May tuntunin ang batas kung paano ito isinasagawa at kung sino ang kwalipikado, kaya kunin ang by-laws at basahin ito bago pa magsimula ang panahon ng eleksyon.
Frequently Asked Questions
Puwede bang pigilan ako sa pagpasok dahil hindi ako nakakabayad ng dues? May hangganan ito. Ang pagharang sa daan o sa mahahalagang serbisyo ay hindi basta pinapayagan bilang paraan ng paniningil. Isulat ang bawat pangyayari at iulat ito.
Obligado ba akong sumali sa asosasyon? Nakadepende ito sa kalagayan ng inyong subdivision at sa mga dokumentong pinirmahan noong bumili ka. May tuntunin ang batas dito, kaya ipasuri ang kontrata at ang by-laws.
Puwede ko bang makita ang tala ng pananalapi ng asosasyon? Oo. May karapatan ang miyembro na makita ang mga tala ng asosasyon, kabilang ang minutes at ang tala ng pananalapi. Humingi nito nang nakasulat at itala ang petsa.
Saan ako magrereklamo laban sa board? Sa ahensyang namamahala sa mga homeowners association, matapos mong dumaan sa panloob na proseso. Dala ang kopya ng sulat mo at ang tugon o kawalan ng tugon nila.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may alitan kayo sa inyong homeowners association, matutulungan ka naming ihanda ang sulat at ang reklamo sa tamang tanggapan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.