Sa ilalim ng Magna Carta for Homeowners and Homeowners’ Associations, RA 9904, may karapatan kang sumali at bumoto sa mga pulong, tumakbo sa posisyon, magamit ang mga pasilidad ng asosasyon, tingnan ang mga libro at talaan nito, at makatanggap ng ulat tungkol sa pananalapi at operasyon. May karapatan ka ring maabisuhan sa mga pulong at sa mga desisyong nakakaapekto sa iyo.
Maraming homeowner ang nagbabayad ng dues taon-taon nang hindi alam kung saan napupunta ang pera. May batas na eksaktong tumutugon dito, at ang pinakamalakas na karapatan mo ay ang karapatang makita ang mga papel.
Ang Mga Pangunahing Karapatan
- Karapatang lumahok — dumalo, magsalita, at bumoto sa mga pulong ng asosasyon;
- Karapatang tumakbo at mahalal sa lupon, kung natutugunan mo ang mga kwalipikasyon sa by-laws;
- Karapatang gumamit ng mga pasilidad at serbisyo ng asosasyon;
- Karapatang mag-inspeksyon ng mga libro, talaan, at dokumento ng asosasyon sa makatuwirang oras; at
- Karapatang makatanggap ng ulat tungkol sa pananalapi at operasyon nito.
Ang Katumbas na Tungkulin ng Asosasyon
Ang mga karapatan mo ay obligasyon ng lupon. Dapat silang magtala nang maayos, mag-ulat, mag-abiso, at gumamit ng pondo ayon sa layunin nito. Hindi rin sila maaaring lumikha ng mga panuntunang labag sa batas o sa by-laws na inaprubahan ng mga miyembro.
Paano Gamitin ang Karapatan Mo
- Humingi nang nakasulat — ilagay ang petsa at kung ano ang eksaktong hinihingi mo;
- Tukuyin ang partikular na dokumento: financial statement, minutes, listahan ng miyembro, o kontrata;
- Magtakda ng makatuwirang panahon para sumagot;
- Magsama ng iba pang homeowner — mas mabigat ang sama-samang hiling; at
- Kung tumanggi, iakyat ito sa ahensya ng pamahalaang nangangasiwa sa mga homeowners association.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng kopya ng by-laws at ng deed of restrictions — dito nakasulat ang halos lahat ng sagot;
- Magbayad ng dues habang nagrereklamo — mas malakas ang posisyon ng miyembrong walang delingkwensiya;
- Itala ang lahat ng pulong at humingi ng kopya ng minutes; at
- Kung malaki ang isyu, isaalang-alang ang pormal na reklamo sa halip na paulit-ulit na pag-aaway sa pulong.
Frequently Asked Questions
Puwede ko bang makita ang financial statement ng asosasyon? Oo. Isa ito sa mga karapatang kinikilala ng RA 9904. Humingi nang nakasulat at magtakda ng makatuwirang panahon at oras ng pag-inspeksyon.
Puwede ba akong bumoto kahit may utang ako sa dues? Maaaring may kondisyon ang by-laws tungkol sa mga delingkwenteng miyembro. Basahin ang by-laws ninyo, at kung tila hindi makatuwiran, maaari itong kuwestiyunin sa ahensyang nangangasiwa.
Ano ang gagawin kung hindi kami inaabisuhan sa mga pulong? Isulat ang reklamo at hilingin ang tamang abiso ayon sa by-laws. Ang mga desisyong ginawa nang walang wastong abiso ay maaaring kuwestiyunin.
Sino ang nangangasiwa sa mga homeowners association? Ang kagawaran ng pamahalaan na nangangasiwa sa pabahay at ang adjudication body nito. Doon inihahain ang mga reklamong hindi malutas sa loob ng asosasyon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung tinatanggihan kayo ng asosasyon sa impormasyon o sa boto, matutulungan ka naming isulat ang tamang hiling. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.