Dalawang hakbang ito, at hindi ito awtomatiko. Una, ilalabas ng bangko ang cancellation o release of mortgage at ibabalik ang owner's duplicate — karaniwang ilang linggo hanggang ilang buwan. Ikalawa, dadalhin mo ito sa Registry of Deeds para kanselahin ang annotation sa titulo. Hangga't hindi mo ginagawa ang ikalawa, nakasulat pa rin ang mortgage sa titulo mo.
Nabayaran mo na ang huling amortisasyon at natanggap mo ang sulat ng bangko na "fully paid." Karamihan ay tumitigil doon — at doon nagsisimula ang problema sa susunod na dekada.
Hindi Awtomatiko ang Paglilinis
Ang mortgage ay isang annotation sa likod ng titulo mo. Hindi ito nawawala sa bisa ng pagbabayad. Kailangan itong kanselahin sa Registry of Deeds sa pamamagitan ng dokumentong inilalabas ng bangko. Hangga't hindi ito nagagawa, ang sinumang titingin sa titulo mo ay makikitang may nakasangla ito.
Ang Unang Hakbang: ang Bangko
Humingi ng tatlong bagay pagkatapos ng huling bayad:
- Certificate of full payment o katumbas nito;
- Cancellation o release of real estate mortgage — isang notarisadong dokumento na may wastong lagda ng awtorisadong opisyal; at
- Ang owner's duplicate ng titulo na hawak nila.
Karaniwang ilang linggo hanggang ilang buwan ito, lalo na kung ang sangay na nag-apruba ng loan ay iba sa hawak ng dokumento ngayon. Sundan ito nang nakasulat at itala ang bawat follow-up.
Ang Ikalawang Hakbang: ang Registry of Deeds
Dalhin ang release, ang owner's duplicate at ang mga ID mo. May bayad na nakabatay sa halagang nakasaad, at karaniwang ilang araw hanggang ilang linggo ang pagproseso. Kapag tapos, may bagong annotation na nagsasabing kanselado na ang mortgage.
Bakit Delikadong Ipagpaliban
- Hindi mo maibebenta o maisasangla ang ari-arian nang walang komplikasyon;
- Kapag nagsara o nag-merge ang bangko, mas mahirap makuha ang dokumento pagkalipas ng ilang taon;
- Kapag namatay ka, mas magulo ang pag-aayos ng estate dahil may nakasulat pang sangla; at
- Kapag nawala ang release, kailangan mo pang humingi ng bago sa bangkong maaaring hindi na maalala ang lumang transaksyon.
Ang Katulad Nito sa Sasakyan
Ganito rin ang diwa sa chattel mortgage ng sasakyan: pagkabayad ng huling hulog, kailangang ibalik ang OR at CR at kanselahin ang annotation, at may sariling hakbang ito sa LTO. Huwag ituring na tapos ang lahat sa huling deposito.
Praktikal na Payo
- Humingi ng release sa parehong buwan ng huling bayad, habang sariwa ang lahat;
- Ipadala ang kahilingan nang nakasulat at itago ang kopya;
- Kunin ang certified true copy ng titulo pagkatapos ng pagkansela — para makita mong malinis na ito; at
- Itago ang lahat sa isang lugar kasama ng titulo at ng tax declaration.
Frequently Asked Questions
Awtomatiko bang nakakansela ang mortgage kapag bayad na ako? Hindi. Ang annotation ay nananatili sa titulo hangga't hindi ito kinakansela sa Registry of Deeds gamit ang release na inilalabas ng bangko.
Ano ang gagawin kung nagsara na ang bangko? Alamin kung sino ang sumakop o bumili ng mga account nito — sila ang karaniwang naglalabas ng release. Kung wala talaga, may hakbang sa korte para makansela ang annotation.
May bayad ba sa pagkansela sa Registry of Deeds? Oo, at karaniwang nakabatay ito sa halagang nakasaad sa mortgage. Mas mura ito kaysa sa gastos na haharapin mo kung ipagpaliban mo ito nang ilang taon.
Pareho ba ang proseso sa sasakyan? Magkatulad ang diwa. Pagkabayad ng huling hulog, dapat ibalik ang OR at CR at kanselahin ang chattel mortgage annotation, at may sariling hakbang ito sa LTO.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung bayad na ang loan ninyo pero may nakasulat pa ring sangla sa titulo, matutulungan ka naming linisin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.