May dalawang daan. Ang una ay ang pag-withdraw na napapailalim sa anim na porsiyentong final withholding tax — ito ang mas mabilis, karaniwang ilang linggo kung kompleto ang dokumento. Ang ikalawa ay ang paglabas pagkatapos maipakita ang eCAR mula sa BIR, na mas matagal dahil kasama ito sa buong proseso ng estate tax. Ang pinakamalaking sagabal ay hindi ang bangko kundi ang kompletuhin ang papeles.
Sa unang linggo pagkatapos ng libing, karaniwang natutuklasan ng pamilya na naka-freeze ang account ng namatay. Mahalagang malaman na may legal na daan palabas nito, at hindi mo kailangang hintayin ang katapusan ng lahat.
Ang Mas Mabilis na Daan
Sa ilalim ng batas sa reporma sa buwis, maaaring payagan ng bangko ang pag-withdraw mula sa account ng namatay basta't ikakaltas nito ang anim na porsiyentong final withholding tax sa halagang ilalabas. Hindi na kailangan ng eCAR para dito. Kailangan mo pa ring magpakita ng death certificate, patunay ng pagkatagapagmana, at ng pinirmahang pahayag na hinihingi ng bangko.
Mahalagang tandaan: ang halagang kinaltas ay hindi lubusang kapalit ng estate tax mo. Kailangan pa ring ihain ang estate tax return, at doon isasama ang buong laman ng account sa araw ng kamatayan.
Ang Mas Mabagal na Daan
Ang ilang bangko at ilang sitwasyon ay hihingi pa rin ng eCAR bago ilabas ang buong deposito. Ito ang landas na sumasabay sa buong estate settlement: pangangalap ng dokumento, paghahain ng return, pagbabayad ng buwis, at paglabas ng sertipiko. Karaniwang buwan hanggang mahigit isang taon ito.
Ang Joint Account
Hindi lahat ng joint account ay pareho. Kung ito ay and/or, karaniwang maaaring mag-withdraw ang buhay na kasama, pero hindi ibig sabihin ay wala nang buwis — ang bahagi ng namatay ay bahagi pa rin ng estate niya. Kung ito ay and lamang, karaniwang kailangan ng dalawang lagda kaya nahaharangan ito ng kamatayan ng isa. Ipasuri ang mismong porma ng account bago umasa.
Ano ang Dadalhin sa Bangko
- PSA death certificate;
- Patunay ng ugnayan mo sa namatay: birth o marriage certificate;
- Mga ID ng lahat ng tagapagmana at ang TIN ng estate;
- Ang bank book, certificate of deposit o statement kung mayroon; at
- Ang settlement o waiver kung marami kayong tagapagmana.
Praktikal na Payo
- Humingi agad ng sertipikasyon ng balanse sa araw ng kamatayan — kakailanganin ito sa estate tax return;
- Huwag gumamit ng ATM card ng namatay — may pananagutan ito at ginugulo nito ang tala;
- Alamin kung may safety deposit box — may sariling proseso ito at kailangan ng saksi sa pagbukas; at
- Kung marami ang bangko, simulan ang lahat nang sabay dahil magkakaiba ang bilis ng bawat isa.
Frequently Asked Questions
Puwede ba akong mag-withdraw gamit ang ATM card ng namatay? Hindi ito ligtas at may pananagutan. Ang tamang daan ay dumaan sa bangko nang may dokumento, dahil ang hindi awtorisadong paglabas ng pera ay nagiging problema sa estate at sa ibang tagapagmana.
Kailangan pa bang mag-file ng estate tax return kung kinaltasan na ng anim na porsiyento? Oo. Ang kinaltas ay hindi kapalit ng buong estate tax. Kailangan pa ring ihain ang return at isama ang buong laman ng account sa araw ng kamatayan.
Awtomatiko bang mapupunta sa kasama ang joint account? Hindi awtomatiko sa lahat ng kaso. Nakadepende ito sa uri ng account at sa pinagmulan ng pera. Ang bahagi ng namatay ay nananatiling bahagi ng estate niya kahit sino pa ang nakapangalan.
Ano ang gagawin kung hindi ko alam kung saang bangko may account ang namatay? Magsimula sa mga dokumentong naiwan: statement, resibo, at record ng auto-debit. Maaari ring magsumite ng kahilingan sa mga bangkong pinaghihinalaan, dala ang death certificate at patunay ng pagkatagapagmana.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung naka-freeze ang account ng yumaong kapamilya ninyo, matutulungan ka naming alamin ang pinakamabilis na daan sa sitwasyon ninyo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.