Oo. Sinasabi ng Civil Code na ang libing ay dapat isagawa ayon sa ipinahayag na kagustuhan ng namatay. Kung walang bilin, ang kanyang relihiyon at paniniwala ang susundin, at kung may pagdududa, ang taong may tungkuling mag-ayos ang magpapasya. May hangganan din ito: hindi masusunod ang bilin na labag sa batas, sa kalusugang pampubliko, o sa kaayusan. Ang pinakamahalaga ay ipaalam ito nang maaga sa pamilya, hindi lang isulat sa habilin.
Marami ang nag-iisip na sapat na ang isulat ito sa huling habilin. Ang problema, ang habilin ay madalas na binubuksan pagkalipas ng libing.
May Bisa ang Bilin
Ang batas ay malinaw: ang libing ay isasagawa ayon sa ipinahayag na kagustuhan ng namatay. Kaya kung sinabi niyang gusto niyang ma-cremate, o gusto niyang ilibing sa probinsya, o ayaw niya ng malaking lamay, ito ang dapat na unang tingnan — hindi ang gusto ng pinakamalakas ang boses sa pamilya.
Ang Mga Hangganan
- Hindi masusunod ang bilin na labag sa batas o sa kalusugang pampubliko;
- Hindi masusunod kung ito ay imposible o labis na mabigat sa kalagayan ng pamilya;
- Kapag may imbestigasyon sa kamatayan, mauuna ang pangangailangan ng awtoridad; at
- Ang bilin tungkol sa pagbibigay ng katawan o organ ay may sariling batas at proseso na dapat sundin nang wasto.
Paano Ito Isulat Para Masunod
- Gumawa ng hiwalay at maikling sulat tungkol sa libing, bukod sa habilin;
- Bigyan ng kopya ang asawa, mga anak, at ang taong pinagkakatiwalaan mo;
- Sabihin ito nang malakas at malinaw habang buhay ka pa — ang testimonya ng pamilya ang madalas na napagkakasunduan; at
- Kung may naunang bayad sa memorial plan, ipakita kung saan nakatago ang kontrata.
Kapag Hindi Sumunod ang Pamilya
Sa praktika, mahirap na ang remedyo kapag naisagawa na ang libing. Kaya ang pag-iwas ang pinakamabisa: ang maagang pag-uusap at ang malinaw na dokumento. Kung may sadyang pagbalewala at nagdulot ito ng pinsala, may basehan ang naapakang kamag-anak na maghain ng aksiyon.
Frequently Asked Questions
Sapat ba ang nakasulat sa habilin? May bisa ito, pero madalas na nabubuksan ang habilin pagkatapos ng libing. Gumawa ng hiwalay na sulat at ipaalam ito sa pamilya.
Puwede bang balewalain ng asawa ko ang bilin ko? Dapat itong sundin. Kung sadyang binalewala at nagdulot ng pinsala, may basehan ang ibang kamag-anak na maghain ng aksiyon.
Paano kung labag sa relihiyon ng pamilya ang gusto ko? Ang ipinahayag na kagustuhan ng namatay ang mauuna. Ang relihiyon at paniniwala ay ginagamit lamang kapag walang malinaw na bilin.
May bisa ba ang bilin na ibigay ang katawan sa isang paaralan? May sariling batas at proseso ang pagbibigay ng katawan at organ. Kailangan ito ng wastong dokumento at koordinasyon nang maaga.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nais mong matiyak na masusunod ang iyong bilin tungkol sa iyong libing, matutulungan ka naming isulat ito nang malinaw. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.