Malayo pa ang Estado sa pila. Ang unang tagapagmana ay ang mga anak at apo, sunod ang mga magulang at ninuno, ang asawa, at pagkatapos ang mga kapatid at iba pang kamag-anak hanggang sa ikalimang antas. Kapag talagang wala ang lahat ng ito, saka lamang mapupunta sa Estado ang ari-arian sa pamamagitan ng isang escheat proceeding sa korte. Kahit pagkatapos ng hatol, may panahon pa ang isang tunay na tagapagmana para maghabol.
Karaniwang tanong ito tungkol sa isang tiyahing walang anak o sa isang kaibigang namatay nang mag-isa. Ang totoo, mas mahaba ang pila kaysa akala ng marami.
Ang Pagkakasunod-sunod
- Mga anak at apo, kasama ang mga anak sa labas at ang ampon;
- Mga magulang at ninuno, kung walang inapo;
- Ang asawa, na sumasabay sa mga nabanggit ayon sa panuntunan;
- Mga kapatid, pamangkin, at iba pang kamag-anak hanggang sa ikalimang antas; at
- Ang Estado, kung talagang wala nang natitira.
Ang kinakasama at ang kaibigan ay wala sa listahang ito, gaano man sila kalapit sa namatay.
Ang Escheat Proceeding
Hindi awtomatikong kinukuha ng gobyerno ang ari-arian. Kailangan ng kaso sa korte na inihahain para sa Republika, kung saan ipapakita na walang naiwang tagapagmana at walang habilin. Kapag naaprubahan, ang ari-arian ay napupunta sa lungsod o munisipyong itinakda ng batas at ginagamit para sa pampublikong layunin tulad ng paaralan at kawanggawa.
May Panahon Pang Makahabol
Kahit may hatol na, may panahong itinakda ang batas — karaniwang limang taon mula sa hatol — kung kailan maaaring maghain ng claim ang isang tunay na tagapagmana o ang may karapatan. Kaya kung may nadiskubre kayong kamag-anak, huwag agad sumuko.
Praktikal na Payo
- Kung wala kang malapit na kamag-anak, gumawa ng habilin — ito ang tanging paraan para mapunta ito sa gusto mo;
- Puwedeng ipamana sa kaibigan, sa simbahan, o sa isang samahan mula sa malayang bahagi;
- Kung may kamag-anak kayong namatay nang mag-isa, kumilos agad bago pa maghain ng escheat ang gobyerno; at
- Ipunin ang mga PSA record na nagpapakita ng inyong ugnayan sa namatay.
Frequently Asked Questions
Awtomatiko bang sa gobyerno kung walang asawa at anak? Hindi. May mahabang pila pa: ang mga magulang, ang mga kapatid, at ang mga kamag-anak hanggang sa ikalimang antas.
Puwede bang makuha ng kinakasama ang ari-arian? Hindi bilang tagapagmana. Maaari lamang siyang mabigyan sa pamamagitan ng habilin o ng donasyon, at may parte siya sa mga aktuwal niyang naiambagan.
Ano ang gagawin kung malayong kamag-anak lang ako? Ipakita ang inyong ugnayan sa pamamagitan ng PSA records. Kung nasa loob ng ikalimang antas kayo, may karapatan kayo.
May habol pa ba kami kung nakuha na ng gobyerno? May panahong itinakda ang batas para maghain ng claim matapos ang hatol. Kumonsulta agad para hindi ito malampasan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kamag-anak kayong namatay nang walang malapit na pamilya, matutulungan ka naming alamin kung may karapatan kayo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.