Hindi compulsory heir ang kapatid, kaya kung may will ang namatay ay puwede siyang hindi bigyan ng anuman. Sa intestate succession naman, papasok lang ang mga kapatid kapag walang naiwang anak, apo, magulang, o ninuno ang namatay. Kung may naiwang asawa, kalahati ang sa asawa at kalahati ang hahatiin ng mga kapatid. Kung patay na ang isang kapatid, puwedeng pumalit ang mga anak nito.
Karaniwan itong lumalabas kapag namatay ang isang kapatid na walang asawa at walang anak. Inaakala ng ibang pamilya na dahil sila ang nag-alaga, awtomatiko silang tagapagmana. Sa katotohanan, malayo ang kapatid sa hanay ng mana — pero hindi rin naman siya tuluyang naiiwan.
Hindi Siya Compulsory Heir
Ang mga compulsory heirs ay ang mga anak at apo, ang mga magulang at ninuno, ang asawa, at ang mga anak sa labas. Wala ang kapatid sa listahang ito. Kaya kung may valid na huling habilin ang namatay at ibinigay niya ang lahat sa ibang tao o sa charity, walang legal na basehan ang kapatid para kuwestiyunin iyon — walang legitime na nilabag.
Kailan Nagmamana ang Kapatid
Kapag walang will at naubos na ang mga naunang hanay, doon pumapasok ang mga kapatid:
- Walang anak, walang magulang, walang asawa — sa mga kapatid ang buong estate, hinati nang pantay;
- Walang anak at magulang, pero may asawa — kalahati sa asawa, kalahati sa mga kapatid;
- May kapatid sa ama lang o sa ina lang — nakakakuha sila ng kalahati ng parte ng isang buong kapatid; at
- Patay na ang isang kapatid — puwedeng pumalit ang kanyang mga anak, ang mga pamangkin ng namatay, sa pamamagitan ng right of representation.
Kung wala nang kapatid o pamangkin, umaabot pa ang mana sa iba pang kamag-anak hanggang ikalimang antas ng pagkakamag-anak. Kapag wala nang kahit sino sa hanay na iyon, ang Estado na ang tatanggap ng ari-arian.
Ano ang Gagawin ng Kapatid na Tagapagmana
Kung ikaw ang natitirang kapatid at wala nang mas malapit na heir, kailangan pa ring dumaan sa proseso: ilista ang lahat ng ari-arian at utang, gumawa ng extrajudicial settlement kung magkakasundo kayong magkakapatid, ipa-publish ito, magbayad ng estate tax sa BIR, at saka ilipat ang mga titulo. Kung nag-iisa kang tagapagmana, affidavit of self-adjudication ang gagawin mo sa halip na settlement.
Ang Praktikal na Problema ng mga Kapatid
Kapag ang mga kapatid na ang tagapagmana, halos palaging matanda na rin sila — at madalas may namatay na sa kanila. Ang bunga: dumarami ang pumipirma dahil pumapasok na ang mga pamangkin bilang kapalit ng kanilang yumaong magulang. Sa isang malaking pamilya, madaling umabot sa labinlimang tao ang dapat lumagda sa deed.
Ang praktikal na payo ay kumilos agad. Bawat taon ng pagpapaliban ay nagdaragdag ng posibleng kamatayan, ng bagong henerasyon ng pumipirma, at ng interes sa buwis. Kung marami sa inyo ang nasa ibang bansa, magsabay-sabay sa pagkuha ng consularized o apostilled na SPA para isang padala lang ang gastos.
Praktikal na Payo
- Kumuha ng CENOMAR at death certificate ng namatay bilang patunay na wala siyang asawa at anak;
- Maghanda para sa posibilidad na lumitaw ang isang anak sa labas — matatabunan ka niya sa hanay;
- Kung may naiwang utang ang kapatid mo, huwag munang hatiin ang ari-arian bago ito matugunan; at
- Kung ayaw mong sundin ng batas ang hanay na ito sa sarili mong ari-arian, gumawa ka ng huling habilin habang maaga.
Frequently Asked Questions
Puwede bang alisin ng kapatid ko ako sa kanyang will? Oo. Hindi ka compulsory heir bilang kapatid, kaya walang legitime na protektado. Malaya niyang maipapamana ang lahat sa iba basta valid ang will.
May parte ba ang kapatid sa ama lang o sa ina lang? Mayroon, pero kalahati lang ng parte ng buong kapatid. Ito ang tinatawag na half-blood at full-blood na ratio sa intestate succession.
Puwede bang magmana ang pamangkin ko kung patay na ako? Kung ikaw ang kapatid na dapat magmana at patay ka na, puwedeng pumalit ang iyong mga anak sa pamamagitan ng representation, pero sa intestate succession lamang ito gumagana sa collateral line.
Hanggang saan ang kamag-anak na puwedeng magmana? Hanggang ikalimang antas ng pagkakamag-anak. Lampas doon, wala nang karapatan at ang Estado na ang tatanggap sa pamamagitan ng escheat.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung ikaw ang naiwang kapatid at hindi malinaw kung may parte ka sa naiwang ari-arian, matutulungan ka naming suriin ang hanay ng mga heirs. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.