Ang pagkakakulong ay hindi nag-aalis ng karapatang magmana. Ang isang bilanggo ay tagapagmana pa rin at dapat kasama sa settlement. Ang komplikasyon ay ang paraan ng pagpirma at ang tinatawag na civil interdiction — isang karagdagang parusa sa mabibigat na sentensiya na pumipigil sa kanya na magdisponer ng ari-arian sa pamamagitan ng kasunduan habang nagsisilbi siya. Sa ganoong sitwasyon, kailangan ng representante o guardian at, kadalasan, ng pahintulot ng korte.
Nangyayari ito nang mas madalas kaysa inaakala. Namatay ang magulang habang may kapatid na nagsisilbi ng sentensiya, at natigil ang buong settlement dahil walang nakakaalam kung paano siya papipirmahin.
May Karapatan Pa Rin Siya
Ang mana ay karapatang pang-ari-arian. Hindi ito nawawala dahil sa pagkakakulong, at hindi maaaring alisin ang kanyang parte dahil lamang siya ay may kaso o nahatulan. Ang tanging paraan para mawala ang parte ng isang tagapagmana ay ang disinheritance na tama ang pagkakagawa, o ang unworthiness na itinatakda ng batas.
Ang Civil Interdiction
Sa mabibigat na sentensiya, may karagdagang parusang tinatawag na civil interdiction. Sa panahong ito, hindi siya puwedeng magdisponer ng kanyang ari-arian sa pamamagitan ng kasunduan sa buhay — ibig sabihin, hindi siya basta puwedeng mag-waive, magbenta, o magbigay ng parte niya. Puwede pa rin siyang tumanggap ng mana; ang limitasyon ay sa pagbibigay nito sa iba.
Paano Siya Makakapirma
- Maaaring bumisita ang notaryo sa piitan, na may paunang koordinasyon sa pamunuan;
- Maaari siyang gumawa ng special power of attorney para sa mga bagay na pinapayagan;
- Kung may civil interdiction, karaniwang kailangan ng guardian sa ari-arian at ng pahintulot ng korte; at
- Kung magulo, mas ligtas ang judicial settlement kaysa sa kasunduang mahahamon mamaya.
Praktikal na Payo
- Huwag pilitin siyang pumirma ng waiver — puwede itong ipawalang-bisa at magdulot ng bagong gulo;
- Itala nang maayos ang bawat pagbisita at pirma, kasama ang mga saksi;
- Kung malapit na ang deadline ng estate tax, bayaran muna ito habang inaayos ang pirma; at
- Ipaliwanag sa kanya ang buong larawan — may karapatan siyang malaman ang laman ng estate.
Frequently Asked Questions
Nawawala ba ang mana ng taong nakakulong? Hindi. Ang pagkakakulong ay hindi dahilan para mawala ang mana. May tiyak lamang na batas kung kailan nagiging unworthy ang isang heir.
Puwede ba siyang mag-waive ng parte niya sa amin? Kung may civil interdiction, hindi siya basta puwedeng magdisponer ng ari-arian sa buhay. Kumonsulta muna bago pa gumawa ng dokumento.
Paano kung ayaw pumayag ng piitan sa notaryo? Puwedeng humiling sa korte ng tulong o gumamit ng judicial settlement kung saan ang mismong korte ang mag-aayos ng paglahok niya.
Puwede bang ibigay sa asawa niya ang parte habang nakakulong siya? Hindi awtomatiko. Kailangan ng maayos na awtoridad, at kung may civil interdiction, ng pahintulot ng korte.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung naipit ang settlement ninyo dahil may kaanak na nasa piitan, matutulungan ka naming ayusin ang tamang paraan ng paglahok niya. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.