Kailangang nakasulat ito sa isang pampublikong dokumento o sa isang tunay na dokumentong pinirmahan mo, o kaya ay ihain sa korte — hindi sapat ang salita o text message. Mahalaga ang pagkakaiba: kung basta mo lang tinatalikuran ang parte mo nang hindi tinutukoy kung kanino, walang donor's tax. Kung ibinibigay mo ito sa isang partikular na tao, itinuturing itong donasyon at may donor's tax.
Maraming dahilan kung bakit may nag-waive: nasa ibang bansa na at ayaw nang maabala, gustong ibigay sa kapatid na nag-alaga sa magulang, o ayaw sa gulo. Legal ang lahat ng ito. Ang mahalaga ay gawin ito sa tamang paraan, dahil hindi na ito mababawi kapag nagawa na.
Ang Pormalidad
Ang pagtalikod sa mana ay hindi puwedeng gawin sa salita lang. Kailangang ito ay:
- Nasa isang pampublikong dokumento — karaniwang notaryadong deed;
- Nasa isang tunay na dokumentong nilagdaan mo; o
- Nasa isang paghahain sa korte na may hurisdiksyon sa settlement.
Hindi rin puwedeng gawin ito habang buhay pa ang taong pagmamanahan mo. Walang bisa ang pagtalikod sa isang manang hindi pa nabubuksan.
Dalawang Uri, Dalawang Buwis
Ito ang pinakamahalagang bahagi, at dito nagkakamali ang karamihan:
- General renunciation — tinatalikuran mo ang parte mo nang hindi tinutukoy kung kanino ito mapupunta; ang parte mo ay dumadaloy sa ibang heirs ayon sa batas; karaniwang walang donor's tax;
- Specific waiver — sinasabi mong ibinibigay mo ang parte mo sa isang partikular na tao; itinuturing itong donasyon at may donor's tax;
- Waiver na may bayad — hindi na ito waiver kundi bentahan ng hereditary rights, at may sariling buwis; at
- Waiver para sa menor de edad — hindi puwedeng gawin ng magulang nang walang pahintulot ng korte.
Ang parehong hangarin ay puwedeng maabot sa dalawang paraan na may malaking pagkakaiba sa gastos. Kaya kumonsulta bago pumirma.
Ang Epekto Nito sa Iyo
Kapag nag-repudiate ka, parang hindi ka na naging heir mula pa sa araw ng kamatayan. Wala kang parte, pero wala ka ring pananagutan sa mga utang ng estate. Isa pang epekto na madalas nakakagulat: hindi ka maaaring representahan ng iyong mga anak sa manang tinalikuran mo — hindi sila papalit sa iyo.
Ang Tatlong Tanong Bago Ka Pumirma
Sa bawat waiver na dumadaan sa amin, tatlong tanong ang itinatanong namin sa kliyente bago siya lumagda. Kung hindi mo masagot ang alinman sa mga ito, huwag munang pumirma.
- Magkano ba talaga ang tinatalikuran mo? Hindi ang tingin ng iba, kundi ang aktwal na listahan ng ari-arian at ng utang, na may zonal value at tax declaration;
- Kanino ito mapupunta? Kung may partikular kang pinipili, donasyon iyon at may buwis; kung hindi, dumadaloy ito sa hanay ng batas;
- May natatanggap ka bang kapalit? Kung mayroon, hindi na ito waiver kundi bentahan, at may sariling buwis at dokumento.
Ang pang-apat na tanong ay hindi legal kundi personal: handa ka bang pinal ito? Wala nang atrasan kapag nagawa na, kahit lumitaw pagkalipas ng ilang taon na mas malaki pala ang halaga ng ari-arian kaysa sa sinabi sa iyo. Sa maraming pamilya, ang waiver ay pinipirmahan sa panahon ng lamay kung kailan hindi malinaw ang isip ng lahat. Kung may nagmamadali sa iyo, iyon mismo ang dahilan para maghintay.
Praktikal na Payo
- Alamin muna ang buong laki ng estate at ng utang bago pumirma — hindi na ito mababawi;
- Kung ang gusto mo lang ay bigyan ang isang kapatid, itanong sa abogado kung alin ang mas mura: waiver, donasyon, o bentahan;
- Huwag pumirma ng blangkong dokumento o ng waiver na walang listahan ng ari-arian;
- Kung nasa abroad ka, ipa-consularize o ipa-apostille ang iyong dokumento.
Frequently Asked Questions
Puwede bang text o kasunduan lang sa pamilya ang waiver? Hindi. Kailangan itong nasa pampublikong dokumento, sa tunay na dokumentong nilagdaan mo, o sa paghahain sa korte. Ang usapan lang ay walang bisa.
May buwis ba ang pag-waive? Kung basta mo lang tinalikuran ang parte mo nang hindi tinutukoy kung kanino, karaniwang wala. Kung ibinigay mo ito sa isang partikular na tao, itinuturing itong donasyon at may donor's tax.
Puwede ba akong mag-waive habang buhay pa si nanay? Hindi. Walang bisa ang pagtalikod sa manang hindi pa nabubuksan. Kailangang patay na ang taong pagmamanahan mo.
Makakamana pa ba ang mga anak ko kung nag-waive ako? Hindi sa manang tinalikuran mo. Kapag nag-repudiate ka, hindi ka maaaring representahan ng iyong mga anak sa manang iyon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung nag-iisip kang mag-waive ng parte mo sa mana, matutulungan ka naming piliin ang paraang pinakamaliit ang gastos. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.