Hindi puwedeng ituloy ang extrajudicial settlement kung may heir na hindi nakapirma — walang bisa ito sa kanya at maaari niyang hamunin balang-araw. Ang tamang daan ay maingat na paghahanap, at kung talagang hindi matagpuan, dumaan sa judicial settlement kung saan puwedeng ipatawag siya sa pamamagitan ng publikasyon. Puwedeng itabi ang kanyang parte hanggang lumitaw siya. Ang paglaktaw sa kanya ay hindi solusyon kundi bomba na sasabog sa hinaharap.
Karaniwan ito sa malalaking pamilya: may kapatid na matagal nang wala sa abroad, may nawalang kapatid sa ibang probinsya, o may anak sa labas na hindi na nakontak.
Bakit Hindi Puwedeng Laktawan
Ang extrajudicial settlement ay nakabatay sa pagkakasundo ng lahat ng tagapagmana. Kapag may naiwan, ang kasunduan ay walang bisa sa kanya. May panahong itinakda ang batas kung kailan siya puwedeng humabol, pero ang isang taong hindi talaga nakilahok ay may mas malawak na remedyo. Kaya nauuwi ito sa pagkakansela ng titulo makalipas ang maraming taon.
Ang Tamang Paghahanap
- Magpadala ng sulat sa huling alam na tirahan at itago ang katunayan ng pagpapadala;
- Kumausap ng kamag-anak at kakilala at itala ang kanilang sinabi;
- Tingnan ang rekord ng gobyerno: barangay, PSA, at kung nasa abroad, ang embahada; at
- Ilathala ang paghahanap kung kinakailangan — nagpapakita ito ng katapatan.
Ang Judicial na Daan
Kapag talagang hindi matagpuan, ang ligtas na daan ay judicial settlement. Dito, maaaring ipatawag ang isang partido sa pamamagitan ng publikasyon kapag hindi siya matagpuan, at ang desisyon ng korte ay may mas matibay na bisa. Kung matagal nang wala at walang balita, may hiwalay ding proseso para sa deklarasyon ng pagkawala at para sa pamamahala ng kanyang ari-arian.
Praktikal na Payo
- Itabi ang kanyang parte sa isang hiwalay na account at huwag itong gastusin;
- Panatilihin ang kumpletong talaan ng paghahanap — ito ang magpoprotekta sa inyo;
- Huwag pipirmahan ng iba ang pangalan niya kahit "para lang matapos" — ito ay pamemeke; at
- Kung malapit na ang deadline ng estate tax, ituloy ang pagbabayad kahit hindi pa hati ang ari-arian.
Frequently Asked Questions
Puwede bang ituloy kung siya lang ang kulang? Hindi ligtas. Ang kasunduan ay walang bisa sa kanya at maaaring maging basehan ng pagkakansela ng titulo balang-araw.
Gaano katagal bago siya maituring na wala na? May itinakdang panahon ang batas bago magkaroon ng deklarasyon ng pagkawala, at mas mahaba pa bago maituring na patay para sa layunin ng ari-arian. Kumonsulta para sa iyong tiyak na sitwasyon.
Puwede ba naming bilhin na lang ang parte niya sa kanyang mga anak? Kung buhay pa siya, ang parte ay sa kanya at hindi sa kanyang mga anak. Hindi puwedeng ilipat ito nang wala siya.
Ano ang mangyayari sa parte niya habang wala pa siya? Maaari itong itabi o pamahalaan ng isang taong itinalaga ng korte. Ang mahalaga ay hindi ito nauubos habang hinihintay siya.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kapatid o kaanak na hindi ninyo makontak at naipit ang settlement, matutulungan ka naming pumili ng ligtas na daan. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.