Hindi na. Sa ating batas, ang agency — kabilang ang special power of attorney — ay natatapos kapag namatay ang nagbigay nito o kapag nawalan siya ng kakayahang magdesisyon. Walang konsepto sa Pilipinas ng SPA na patuloy na gumagana kahit mawalan ng isip ang nagbigay. Kapag ganito na ang kalagayan, ang tamang daan ay guardianship sa korte.
Ito ang isa sa mga pinakamapanganib na maling akala ng maraming pamilya: "May SPA naman kami, ayos na." Hindi po.
Ang Panuntunan
Ang special power of attorney ay isang anyo ng agency sa ilalim ng Civil Code. Ang pundasyon nito ay ang patuloy na pahintulot ng nagbigay. Kaya natatapos ang agency kapag:
- Namatay ang nagbigay o ang kinatawan;
- Nawalan ng kakayahang magdesisyon ang alinman sa kanila;
- Binawi ito ng nagbigay;
- Natapos ang layunin o ang takdang panahon; o
- Nagkaroon ng iba pang kadahilanang itinatakda ng batas.
Sa ibang bansa, may tinatawag na durable power of attorney na patuloy na gumagana kahit mawalan ng isip ang nagbigay. Wala tayong ganoon.
Ang Praktikal na Epekto
Kapag alam ng bangko, ng Registry of Deeds o ng kabilang partido na nawalan na ng kakayahan ang nagbigay ng SPA, karaniwan nilang hindi na ito tinatanggap. At kung may transaksyong naisagawa gamit ang SPA na natapos na, may panganib na kuwestiyunin ito sa hinaharap ng ibang tagapagmana o ng guardian.
Ano ang Dapat Gawin
Kapag nawalan na ng kakayahan ang matanda, ang tamang daan ay petisyon ng guardianship sa Regional Trial Court. Ang hinirang na guardian ang siyang may awtoridad na kumilos para sa kanya, sa ilalim ng pangangasiwa ng korte. Mas mabagal ito kaysa sa SPA, pero ito ang tanging paraan na hindi mapupuwersa ng problema mamaya.
Ano ang Sinasabi ng Bangko
Sa praktika, ang bangko ang unang nakakatuklas ng problemang ito, dahil sila ang may pinakamahigpit na pagsusuri sa awtoridad ng kinatawan.
- Karaniwang may panahon ng bisa ang tinatanggap nilang SPA, at may re-verification;
- May mga bangkong tumatawag sa nagbigay ng SPA upang kumpirmahin bago ilabas ang malaking halaga;
- Kapag may nakarating sa kanila na wala na sa sarili ang may-ari, hinihinto nila ang transaksyon; at
- Ang court order ng guardianship ang tanging dokumentong tinatanggap nila pagkatapos noon.
Hindi ito paghihirap sa pamilya — proteksiyon ito sa deposito ng matanda mismo laban sa pang-aabuso.
Praktikal na Payo
- Huwag gamitin ang SPA kapag alam mong wala na sa sarili ang nagbigay;
- Kunin agad ang medical assessment — ito ang batayan ng petisyon;
- Ipaalam sa bangko ang totoong kalagayan sa halip na itago ito; at
- Kung may transaksyong naisagawa na, magpakonsulta upang matimbang ang panganib.
Frequently Asked Questions
Gumagana pa ba ang SPA kapag may dementia na ang nagbigay? Hindi. Natatapos ang agency kapag nawalan ng kakayahang magdesisyon ang nagbigay nito. Ang tamang daan ay guardianship sa korte.
May durable power of attorney ba sa Pilipinas? Wala. Ang konsepto ng SPA na patuloy na gumagana kahit mawalan ng isip ang nagbigay ay wala sa ating batas.
Ano ang mangyayari sa transaksyong ginawa gamit ang natapos na SPA? May panganib na kuwestiyunin ito ng ibang tagapagmana o ng hinirang na guardian. Mahalagang magpasuri kung may naisagawa na.
Ano ang dapat gawin kapag nawalan na ng kakayahan ang magulang? Maghain ng petisyon ng guardianship sa Regional Trial Court ng lugar kung saan siya naninirahan, na may kalakip na medical assessment.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may SPA kayong ginagamit at nag-aalala kayo sa bisa nito, mahalaga ang maagang pagsusuri. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.