Puwede itong kuwestiyunin. Ang pahintulot ay mahalagang sangkap ng bawat kontrata, at kapag ang pumirma ay walang kakayahang unawain ang kanyang ginagawa, may batayan upang ipawalang-bisa ang kasulatan sa korte. Ngunit hindi ito awtomatiko — kailangang patunayan ang kalagayan niya sa mismong araw ng pagpirma, at may takdang panahon ang paghahain.
Karaniwan itong natutuklasan pagkatapos ng kamatayan: may naibentang lupa na hindi alam ng ibang anak, at ang nagbenta ay matagal nang hindi na nakakakilala ng kahit sino.
Ang Pundasyon: Pahintulot
Ang bawat kontrata ay nangangailangan ng pahintulot, ng bagay na ipinagkakasundo, at ng kabayaran o kadahilanan. Kapag ang pumirma ay walang kakayahang unawain ang kahulugan at bunga ng kanyang ginagawa, may depekto ang pahintulot. Ang bunga nito ay maaaring gawing walang bisa ang kasulatan sa pamamagitan ng aksiyon sa korte.
Ang Mahirap na Bahagi: Ang Patunay
Ang tanong ng korte ay tiyak: anong kalagayan siya sa mismong araw ng pagpirma? Hindi sapat na sabihing "matanda na siya" o "may dementia siya." May mga taong may dementia na may malinaw na sandali. Kaya mahalaga ang:
- Medical record na malapit sa petsa ng pagpirma;
- Testimonya ng doktor na gumagamot sa kanya;
- Testigo na nakasama niya noong araw na iyon;
- Ang mismong kasulatan — mali bang nakalagay ang presyo, hindi ba tugma ang lagda, may pekeng detalye ba; at
- Ang kabuuang sitwasyon — napakababa ba ng presyo, sino ang nakinabang, sino ang nag-asikaso ng papeles.
Ang Takdang Panahon
Hindi puwedeng hintayin nang matagal. May takdang panahon ang paghahain ng aksiyon upang ipawalang-bisa ang kontrata dahil sa depekto ng pahintulot, at nagsisimula ito sa panahong itinakda ng batas — karaniwang mula nang matapos ang kalagayang pumipigil sa paghahain, o mula nang matuklasan ang katotohanan. Kaya huwag magpaliban.
Sino ang Puwedeng Maghain
Karaniwang tanong ito ng mga anak na nakatuklas ng transaksyon pagkatapos. Hindi lahat ay may karapatang maghain.
- Ang matanda mismo, kung may kakayahan pa siya o kung bumalik ang kanyang kalinawan;
- Ang hinirang na guardian, kung mayroon nang naitalaga ng korte;
- Ang mga tagapagmana, kung namatay na siya at apektado ang kanilang bahagi; at
- Ang mga may tunay na interes sa ari-arian, batay sa kanilang kalagayan sa kaso.
Kaya sa maraming pamilya, ang unang hakbang ay ang guardianship — upang may malinaw na may karapatang kumilos para sa matanda.
Praktikal na Payo
- Kumuha agad ng certified true copy ng titulo at ng kasulatan sa Registry of Deeds;
- Ipa-annotate ang inyong claim upang may abiso ang sinumang bibili;
- Ipunin ang medical record bago pa ito mawala; at
- Magpasuri agad — ang takdang panahon ang madalas na dahilan ng pagkatalo.
Frequently Asked Questions
Awtomatiko bang walang bisa ang kontratang pinirmahan ng may dementia? Hindi awtomatiko. Kailangang ihain sa korte at patunayan ang kalagayan ng pumirma sa mismong araw ng pagpirma.
Anong ebidensiya ang kailangan? Medical record na malapit sa petsa ng pagpirma, testimonya ng gumagamot na doktor, testigo na kasama niya noon, at ang mga detalye ng mismong kasulatan at presyo.
May takdang panahon ba ang paghahain? Oo. May takdang panahon ang aksiyon upang ipawalang-bisa ang kontrata dahil sa depekto ng pahintulot. Mahalagang magpasuri agad upang hindi ito lumipas.
Ano ang unang dapat gawin? Kumuha ng certified true copy ng titulo at ng kasulatan sa Registry of Deeds, at ipunin ang medical record bago pa ito mawala.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kahina-hinalang bentahan ng ari-arian ng inyong magulang, mahalaga ang mabilis na aksiyon bago lumipas ang panahon. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com.