Sa ilalim ng Civil Code, ang kontrata ay may bisa hindi lamang sa mga partido kundi pati sa kanilang mga tagapagmana — maliban kung ang karapatan at obligasyon ay hindi maipapasa dahil sa kalikasan nito, sa kasunduan, o sa batas. Kaya nagpapatuloy ang karaniwang kontrata ng bilihan, upa, at pautang. Natatapos naman ang mga personal na kontrata tulad ng agency at personal na serbisyo. Ang heirs ay mananagot lamang hanggang sa halaga ng kanilang minana.
Bawat pamilya na nag-aayos ng estate ay nauuwi sa isang kahon ng kontrata: kasunduan sa bilihan ng lupa, kontrata ng upa, promissory note, kasunduan sa serbisyo. Alin ang tuloy at alin ang tapos?
Ang Pangkalahatang Panuntunan
Ang kontrata ay may bisa sa mga partido, sa kanilang assigns at heirs. Ibig sabihin, karaniwang pumapasok ang heirs sa katayuan ng namatay. Tatlo lang ang eksepsiyon:
- Kalikasan — personal ang serbisyo, tulad ng kontrata sa isang tiyak na artista, doktor, o abogado;
- Kasunduan — malinaw na nakasulat na natatapos ito sa kamatayan; at
- Batas — tulad ng agency at partnership na natatapos sa kamatayan ng partido.
Mga Karaniwang Halimbawa
- Kasunduan sa pagbili ng lupa — nagpapatuloy; puwedeng ipilit ng bibili sa heirs ang paglipat, at kabaliktaran;
- Utang — nagpapatuloy laban sa estate, hindi laban sa personal na pera ng heirs;
- Special power of attorney — natatapos sa kamatayan ng nagbigay; huwag nang gamitin;
- Kontrata sa konstruksiyon — depende kung ang kasanayan ng namatay ang binili o ang resulta lamang; at
- Insurance — sinusunod ang mismong polisiya at ang itinalagang beneficiary.
Hanggang Saan ang Pananagutan ng Heirs
Ito ang pinakamahalagang proteksiyon: hindi mananagot ang heirs nang higit sa halaga ng kanilang minana. Kaya hindi puwedeng habulin ang sariling sahod o bahay ng anak dahil sa kontrata ng yumaong magulang, hangga't hindi sila pumirma bilang ko-obligor o guarantor.
Praktikal na Payo
- Tipunin at basahin ang lahat ng kontrata bago pumirma ng kahit ano;
- Hanapin ang salitang "terminates upon death" o katulad nito sa bawat kasunduan;
- Abisuhan nang nakasulat ang kabilang partido tungkol sa kamatayan at humingi ng statement of account; at
- Huwag magpapirma ng bagong kasunduan sa pangalan ng namatay — wala nang bisa ang lumang awtoridad.
Frequently Asked Questions
Kailangan ko bang ituloy ang kontrata ng tatay ko? Kung transmissible ito, pumapasok ang estate sa kanyang katayuan. Pero hindi ka mananagot nang higit sa halagang minana mo.
May SPA ako mula sa namatay. Puwede ko pa bang gamitin? Hindi. Natatapos ang agency sa kamatayan ng nagbigay ng awtoridad. Ang paggamit nito pagkatapos ay puwedeng magdulot ng pananagutan.
Puwede bang kanselahin ng kabilang partido ang kontrata dahil lang namatay ang isa? Hindi basta-basta, maliban kung nakasaad ito sa kontrata o personal ang kalikasan ng obligasyon.
Paano kung ang namatay ang may utang sa kontrata? Ihahain ang claim laban sa estate. Babayaran ito mula sa naiwang ari-arian bago hatiin ang natitira sa heirs.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may mga kontratang naiwan ang inyong yumaong kaanak at hindi ninyo alam kung tuloy pa ba ang mga ito, matutulungan ka naming suriin ang bawat isa. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.