Sa pangkalahatan, hindi natatapos ang kontrata ng upa dahil lang sa kamatayan ng alinman sa dalawang panig. Ang mga karapatan at obligasyon ay pumapasa sa mga tagapagmana, kaya maaaring magpatuloy ang pamilya ng nangungupahan hanggang sa matapos ang termino. May eksepsiyon: kung ang kontrata ay tahasang nagsasabing matatapos ito sa kamatayan, o kung personal na personal ang kalikasan ng kasunduan.
Namatay ang haligi ng tahanan, at bigla nang pinapaalis ang naiwang pamilya dahil “sa kanya lang ang kontrata.” Hindi ito ang pangkalahatang tuntunin sa Pilipinas.
Ang Batayang Panuntunan
Ang kontrata ay may bisa hindi lamang sa mga pumirma kundi pati sa kanilang mga tagapagmana, maliban kung ang mga karapatan at obligasyon ay hindi maipapasa dahil sa kalikasan nito, sa kasunduan, o sa batas. Ang upa ng bahay ay karaniwang naipapasa.
- Namatay ang nangungupahan — maaaring ipagpatuloy ng mga tagapagmana ang kontrata at obligado silang magbayad ng upa;
- Namatay ang may-ari — sumusunod ang lease sa ari-arian; ang mga tagapagmana ang papalit bilang nagpapaupa; at
- Tahasang sugnay — kung nakasaad na matatapos ang kontrata sa kamatayan, iyon ang susundin.
Kung Namatay ang Nangungupahan
- Ipaalam agad sa may-ari at humingi ng bagong kasunduan sa pangalan ng magpapatuloy;
- Panatilihin ang pagbabayad ng upa — ito ang pinakamalakas na senyales ng pagpapatuloy;
- Alamin kung may deposito at advance na dapat itala sa pagtutuos; at
- Kung ayaw ng may-ari, kailangan pa rin niyang sundin ang wastong abiso at proseso.
Kung Namatay ang May-ari
- Ipagpatuloy ang pagbabayad, pero alamin kung kanino ito dapat ibigay;
- Humingi ng nakasulat na patunay kung sino ang awtorisadong tumanggap — iwasang magbayad sa maraming tao;
- Kung nag-aaway ang mga tagapagmana, maaaring kailanganin ang malinaw na kasunduan o ang gabay ng korte; at
- Itago ang lahat ng resibo — magiging mahalaga ito kapag naghati na sila.
Praktikal na Payo
- Basahin ang kontrata at hanapin ang sugnay tungkol sa kamatayan at sa mga tagapagmana;
- Kung ikaw ang may-ari at ayaw mong magpatuloy sa pamilya, isulat ito nang malinaw sa kontrata mula sa simula;
- Kung ikaw ang nangungupahan at mahaba ang termino, isaad na maipapasa ito sa mga tagapagmana; at
- Sa lahat ng pagkakataon, gawing nakasulat ang bagong kasunduan sa halip na ipagpatuloy ang luma sa pasalitang usapan.
Ang Mga Hakbang sa Unang Buwan
Ang mga unang linggo pagkatapos ng pagkamatay ay panahon ng kalituhan, at doon nagkakamali ang karamihan. Ito ang mga praktikal na hakbang na maiiwasan ang mas malaking gulo sa hinaharap.
- Magpadala ng nakasulat na paalam sa kabilang panig tungkol sa pagkamatay;
- Ipagpatuloy ang pagbabayad ng upa at humingi ng resibo sa bawat bayad;
- Alamin kung sino ang awtorisado na tumanggap, at humingi ng patunay nito nang nakasulat;
- Ipunin ang mga dokumento — kontrata, resibo, at ang talaan ng deposito at advance;
- Huwag magbago ng kasunduan nang pasalita lang sa panahong magulo; at
- Gumawa ng bagong kontrata kapag malinaw na kung sino ang mga bagong panig.
Kung nag-aaway ang mga tagapagmana at hindi mo alam kung kanino magbabayad, itabi ang upa sa hiwalay na lugar at ipaalam nang nakasulat na handa kang magbayad sa taong maipakikitang awtorisado. Sa ganitong paraan, hindi ka masasabing hindi nagbabayad.
Frequently Asked Questions
Puwede bang paalisin ang pamilya kapag namatay ang nangungupahan? Hindi awtomatiko. Karaniwang naipapasa ang kontrata sa mga tagapagmana. Kung nais itong wakasan ng may-ari, kailangan pa rin ng wastong batayan, abiso, at proseso.
Kanino kami magbabayad ng upa kapag namatay ang may-ari? Sa mga tagapagmana o sa taong pinagkasunduan nilang tumanggap. Humingi ng nakasulat na patunay ng awtoridad para hindi ka mapilitang magbayad nang dalawang beses.
Kailangan bang gumawa ng bagong kontrata? Hindi hinihingi ng batas, pero lubos itong inirerekomenda. Ang bagong kontratang nagsasaad kung sino na ang mga panig ay nakakaiwas sa gulo sa hinaharap.
Paano kung nag-aaway ang mga tagapagmana ng may-ari? Ipagpatuloy ang pagbabayad pero itabi ito nang maayos at humingi ng gabay. Sa ilang sitwasyon, maaaring ideposito ang upa sa korte habang hindi malinaw kung kanino ito dapat ibigay.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may namatay sa inyong panig at hindi malinaw ang kalagayan ng kontrata ng upa, matutulungan ka naming linawin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.