Sa batas, ang may-ari ang may obligasyon sa amilyar, dahil buwis ito sa ari-arian at hindi sa negosyo ng nangungupahan. Pero maaaring ipasa ito sa nangungupahan sa pamamagitan ng kasunduan, at karaniwan ito sa commercial lease. Kahit ipinasa, ang lokal na pamahalaan ay maghahabol pa rin sa ari-arian at sa may-ari — ang kontrata ang basehan ng paniningil ng may-ari sa nangungupahan.
Sa kontrata ng puwesto, may isang linyang madalas hindi napapansin: “All taxes shall be for the account of the lessee.” Alamin kung ano talaga ang ibig sabihin nito bago ka pumirma.
Ang Batayang Panuntunan
- Ang amilyar ay buwis sa ari-arian, kaya ang may-ari ang may obligasyon sa lokal na pamahalaan;
- Sa ilang sitwasyon, ang may benepisyal na paggamit ang sinisingil — halimbawa, sa pribadong paggamit ng ari-ariang pag-aari ng pamahalaan;
- Maaaring ipasa ang gastos sa nangungupahan sa pamamagitan ng kasunduan; at
- Ang kasunduang ito ay may bisa sa pagitan ninyo, pero hindi nito binabago kung kanino maghahabol ang LGU.
Ano ang Dapat Nakasulat sa Kontrata
- Kung sino ang sasagot sa basic real property tax at sa karagdagang singil;
- Kung paano ito babayaran — direkta sa LGU o ibabalik sa may-ari;
- Kung sino ang sasagot sa amilyar ng gusali at ng mga improvement na ipinagawa ng nangungupahan;
- Kung sino ang sasagot sa association dues at sa iba pang singil; at
- Kung ano ang mangyayari kung tumaas ang assessment sa gitna ng termino.
Kapag Nagtayo ang Nangungupahan ng Estruktura
Kung ang nangungupahan ang nagtayo ng gusali o malaking improvement, karaniwang may sariling tax declaration ito at maaaring sa kanya ang kaukulang buwis. Mahalagang malinaw ito sa kontrata, pati ang mangyayari sa estruktura sa pagtatapos ng lease.
Praktikal na Payo
- Kung ikaw ang nangungupahan at ikaw ang nagbabayad, kumuha ng resibo at itago ito;
- Kung ikaw ang may-ari, huwag umasa lang sa pangako — hingin ang kopya ng resibo taun-taon;
- Huwag hayaang maipon — ang delingkwensiya ay lien sa ari-arian at ikaw ang mawawalan; at
- Ilagay sa kontrata ang malinaw na petsa ng pagbabayad at ang parusa sa pagkaantala.
Frequently Asked Questions
Legal bang ipasa sa nangungupahan ang amilyar? Legal ito bilang kasunduan sa pagitan ninyo, at karaniwan sa commercial lease. Pero hindi nito binabago ang katotohanang sa ari-arian at sa may-ari maghahabol ang lokal na pamahalaan.
Ano ang mangyayari kung hindi nagbayad ang nangungupahan? Ikaw pa rin bilang may-ari ang haharap sa delingkwensiya at sa panganib sa ari-arian. Maaari mo siyang singilin batay sa kontrata at gamitin ang deposito kung nakasaad.
Sino ang sasagot sa buwis ng gusaling itinayo ng nangungupahan? Karaniwang may sariling tax declaration ang gusali at maaaring sa nagtayo ang kaukulang buwis. Mahalagang malinaw ito sa kontrata pati ang kapalaran ng estruktura sa pagtatapos ng lease.
Puwede bang ibawas sa upa ang amilyar na binayaran ko? Kung iyon ang napagkasunduan, oo. Isulat ito sa kontrata para malinaw, at magtago ng resibo bilang patunay ng bayad.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi malinaw sa kontrata ninyo kung sino ang sasagot sa amilyar, matutulungan ka naming ayusin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.