Puwede. Ang isang botanteng senior citizen, may kapansanan, o hindi marunong bumasa at sumulat ay may karapatang tulungan sa pagboto. Karaniwan itong isang kamag-anak sa loob ng itinakdang antas ng pagkakamag-anak, isang taong pinagkakatiwalaan mula sa parehong sambahayan, o isang miyembro ng electoral board. May limitasyon sa bilang ng mga taong matutulungan ng isang assistor, at obligado siyang panatilihing lihim ang boto mo. May espesyal ding kaayusan gaya ng express lane at accessible na lugar ng botohan.
Marami ang hindi na bumoboto dahil mahirap na ang paglalakad o hindi na malinaw ang paningin. Hindi mo kailangang sumuko — may partikular na probisyon ang batas para dito.
Sino ang Puwedeng Tumulong
- Kamag-anak sa loob ng itinakdang antas ng pagkakamag-anak sa dugo o sa pag-aasawa;
- Taong pinagkakatiwalaan mo na kasapi ng parehong sambahayan;
- Miyembro ng electoral board kung wala kang maisamang assistor;
- May limitasyon sa bilang ng botanteng matutulungan ng isang taong hindi kabilang sa board; at
- Obligadong panatilihing lihim ang boto mo — ito ay bahagi ng panunumpa niya.
Ang mga Espesyal na Kaayusan
- Express lane para sa senior citizen, PWD, at buntis;
- Accessible na lugar ng botohan — karaniwang sa unang palapag at malapit sa pasukan;
- Emergency accessible polling place sa ilalim ng batas sa accessible polling places;
- Priority sa pila at karapatang hindi mapagod sa mahabang paghihintay; at
- Tulong ng mga volunteer at ng kawani ng paaralan sa paggabay sa loob.
Ang mga Hangganan
Mahalagang malaman din ito para hindi maabuso ang tulong.
- Hindi puwedeng magdesisyon ang assistor para sa iyo — ikaw ang nagsasabi, siya ang sumusulat;
- Hindi puwedeng magdala ng listahan na siya ang gumawa at ipilit ito sa iyo;
- Hindi puwedeng ipagsabi ang boto mo pagkatapos;
- Hindi puwedeng maging assistor ang isang kandidato o ang kaniyang mga tauhan; at
- Puwedeng maging election offense ang paglabag sa mga ito.
Praktikal na Payo
- Pumili ng assistor bago pa ang araw ng halalan at ipaalam ito sa pamilya;
- Magdala ng senior citizen ID o PWD ID para mabilis sa express lane;
- Isulat ang pinili mo sa papel bago pumasok kung nahihirapan kang matandaan;
- Kung may pumipilit sa iyo, ipaalam agad sa electoral board at hilingin ang ibang assistor.
Frequently Asked Questions
Sino ang puwedeng maging assistor ko? Isang kamag-anak sa loob ng itinakdang antas, isang pinagkakatiwalaan mong kasapi ng parehong sambahayan, o isang miyembro ng electoral board kung wala kang kasama.
Ilang tao ang puwedeng tulungan ng isang assistor? May itinakdang limitasyon ang batas sa bilang na matutulungan ng isang taong hindi kabilang sa electoral board, para maiwasan ang pang-aabuso.
Puwede bang kandidato o tauhan niya ang tumulong sa akin? Hindi. Ipinagbabawal ito upang maprotektahan ang kalayaan ng boto mo. Kung may nag-aalok, ipaalam agad sa electoral board.
May priority lane ba para sa senior at PWD? Oo. May express lane at may kaayusan para sa accessible na lugar ng botohan. Magdala ng senior citizen ID o PWD ID para mas mabilis.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may nangyaring paglabag sa karapatan ng isang senior o PWD sa presinto, kausapin mo kami. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.