Nakadepende kung pribado pa ba ang kalsada. Kung hindi pa naidodonate ang road lot at pribadong pag-aari pa ito, maaaring magpataw ang asosasyon ng makatuwirang bayarin sa seguridad at pagmamantini, kasama ang sticker system para sa residente. Pero kung pampublikong daan na ito dahil naidonate at tinanggap ng LGU, hindi na maaaring paningilin ang publiko sa pagdaan.
Karaniwan na ang sticker sa windshield at ang bantay sa gate. Ang tanong ay kung saan nagtatapos ang karapatan ng asosasyon at kung saan nagsisimula ang karapatan ng publiko.
Ang Unang Tanong: Pribado Ba ang Kalsada
Ito ang nagpapasya ng halos lahat. Tingnan kung kaninong pangalan ang titulo ng road lot.
- Sa developer o sa asosasyon — pribadong kalsada; may saklaw ang panuntunan ng asosasyon;
- Naidonate at tinanggap ng LGU — pampublikong daan na; at
- Bahagi ng pambansang kalsada — malinaw na pampubliko.
Ano ang Puwede sa Pribadong Kalsada
Sa ilalim ng batas para sa homeowners association (RA 9904), may kapangyarihan ang asosasyon na magpataw ng makatuwirang dues at magtakda ng patakaran sa seguridad. Kabilang dito ang sticker para sa residente at ang pagpapatala ng bisita. Pero may hangganan: ang panuntunan ay dapat makatuwiran, pantay-pantay sa aplikasyon, at hindi labag sa batas.
Ano ang Hindi Puwede
- Basta harangan ang isang residenteng may utang sa dues — may ibang legal na paraan ng pangongolekta;
- Maningil sa pampublikong daan na naidonate na sa LGU;
- Harangan ang ambulansya, bumbero, at mga tumutugon sa emerhensiya; at
- Pigilan ang pagdaan ng may hawak ng right of way na nakaannotate sa titulo.
Praktikal na Payo
- Hingin ang kopya ng board resolution na nagtakda ng bayarin;
- Alamin sa LGU kung naidonate na ang road lot;
- Kung sa palagay mo ay labis o mapanira ang patakaran, maaaring ihain ang reklamo sa DHSUD; at
- Itala ang bawat insidente ng pagharang, na may petsa at pangalan ng guwardiya.
Ang Hangganan sa Pagharang sa Gate
Ang pinaka-mainit na bahagi ng usaping ito ay hindi ang bayad kundi ang pagharang. May mga sitwasyong kahit may pribadong kalsada, hindi maaaring pigilan ang pagpasok.
- Emerhensiya — ambulansya, bumbero, at pulis;
- Ang may-ari ng lupang nasa loob, anuman ang alitan sa dues;
- Ang may hawak ng right of way na nakaannotate sa titulo;
- Ang mga tauhan ng gobyerno na may opisyal na tungkulin; at
- Ang nangungupahan ng isang bahay sa loob.
Ang pagharang sa mga ito ay maaaring maging batayan ng reklamo laban sa asosasyon at sa mga opisyal nito nang personal. Kung may problema sa hindi bayad na dues, may ibang legal na paraan ng pangongolekta — ang paggamit ng gate bilang panggigipit ay karaniwang lumalabas na mas magastos para sa asosasyon kaysa sa halagang sinisingil nila.
Frequently Asked Questions
Puwede bang maningil sa delivery rider at sa bisita? Sa pribadong kalsada, maaaring magpatupad ng pagpapatala at makatuwirang patakaran sa seguridad, pero hindi ito dapat maging paraan ng pagpapahirap o labis na paniningil.
Paano kung pampublikong daan na ang kalsada? Hindi na maaaring paningilin ang pagdaan. Ang reklamo ay maaaring dalhin sa LGU na siyang may hawak sa pampublikong daan.
Puwede bang tanggihan ang pagpasok ng may-ari ng lupang nasa loob ng subdivision? Hindi. Kung may lupa siya sa loob o may right of way na nakaannotate, may karapatan siyang makapasok anuman ang alitan sa dues.
Saan magrereklamo laban sa patakaran ng asosasyon? Sa DHSUD, na siyang may hurisdiksyon sa mga homeowners association, at sa Human Settlements Adjudication Commission para sa pormal na kaso.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may usapin kayo sa paniningil o pagharang sa gate ng subdivision, nandito ang aming firm para tulungan kayong linawin ang karapatan ninyo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.