Ang open dumpsite ay ipinagbabawal ng RA 9003 — inutusan ang mga LGU na isara at palitan ito ng mga kontroladong pasilidad. Ang legal na pasilidad ngayon ay ang sanitary landfill na may mahigpit na requirement: environmental compliance certificate mula sa DENR, tamang lokasyon at layo, liner at leachate system, at konsultasyon sa komunidad. May karapatan kayong tutulan sa pamamagitan ng public hearing, ng reklamo sa DENR, at ng pagharap sa sangguniang bayan o panlungsod.
May narinig kayong itatayong tapunan malapit sa inyo. Bago mag-alala o magalit, alamin kung anong uri ito at anong proseso ang dapat sundin.
Ang Ipinagbabawal at ang Pinapayagan
- Open dump — ipinagbabawal ng RA 9003; inutusan ang mga LGU na isara ang mga ito;
- Controlled dump — pansamantalang hakbang lamang na may sariling takdang panahon; at
- Sanitary landfill — ang legal na pasilidad, na may inhinyeriya, liner, at sistema laban sa leachate at amoy.
Ang Mga Requirement
Answer-first: hindi puwedeng basta buksan ang isang lote. Ang sanitary landfill ay nangangailangan ng:
- Environmental compliance certificate mula sa DENR pagkatapos ng environmental impact assessment;
- Tamang lokasyon — may itinakdang layo mula sa kabahayan, paaralan, at pinagkukunan ng tubig;
- Teknikal na disenyo — liner, drainage, at paghawak ng leachate at gas;
- Konsultasyon sa komunidad at pag-apruba ng sangguniang lokal; at
- Permit mula sa LGU at sa mga kaugnay na ahensiya.
Ang Karapatan Ninyong Tumutol
Ang public hearing at konsultasyon ay hindi seremonya — bahagi ito ng proseso ng environmental impact assessment. Ang pagkukulang dito ay maaaring maging batayan ng pagtutol sa permit. Kabilang sa inyong hakbang: dumalo at magpatala sa hearing, magsumite ng nakasulat na posisyon, magpirmahan ng petisyon, at dumulog sa sangguniang bayan o panlungsod.
Kung Umaandar Na ang Dumpsite
- Itala ang amoy, langaw, usok, at tumatagas na tubig, may petsa at larawan;
- Magreklamo sa Environmental Management Bureau ng DENR at sa environment office ng LGU;
- Kung may polusyon sa tubig, banggitin ang RA 9275 o Clean Water Act; kung may usok mula sa pagsunog, ang RA 8749; at
- Magsumite bilang grupo — mas mabigat ang maraming lagda.
Kung May Pinsala Na
Kung may nasira sa ari-arian ninyo o may nagkasakit dahil sa pasilidad, may hiwalay na paghahabol ng danyos sa ilalim ng Civil Code laban sa nagpapatakbo nito. Kailangan ng ebidensya ng ugnayan, kaya mahalaga ang maagang pagtatala at ang medical record.
Frequently Asked Questions
Legal pa ba ang open dumpsite? Hindi. Ang open dump ay ipinagbabawal ng RA 9003 at inutusan ang mga LGU na isara ang mga ito at lumipat sa sanitary landfill.
May itinakdang layo ba mula sa bahay? May mga pamantayan sa lokasyon ang sanitary landfill, kasama ang layo mula sa kabahayan, paaralan, at pinagkukunan ng tubig. Hingin ang mga dokumento ng permit para makita ito.
Puwede bang tutulan ng komunidad? Oo. Bahagi ng proseso ang konsultasyon at public hearing. Dumalo, magsumite ng nakasulat na posisyon, at dumulog sa sanggunian at sa DENR.
Saan magrereklamo kung umaandar na ito? Sa Environmental Management Bureau ng DENR at sa environment office ng LGU. Itala ang amoy, usok, at tumatagas na tubig na may petsa at larawan.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may itatayong pasilidad malapit sa inyo at nag-aalala kayo sa proseso, matutulungan ka naming ihanda ang posisyon at ang reklamo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.