Bawal ang open burning ng solid waste sa Pilipinas. Ipinagbabawal ito ng RA 9003 (Ecological Solid Waste Management Act) at may kaugnay na proteksyon ang RA 8749 (Clean Air Act) laban sa polusyon sa hangin. Ang reklamo ay puwedeng dalhin sa barangay, sa city o municipal environment office, at sa lokal na pulisya kung paulit-ulit. Kung may sakit o pinsalang dulot, may hiwalay kang claim para sa danyos.
Tuwing hapon, sinusunog ng katabi mo ang tuyong dahon, plastik, at basta kung ano pa. Nakakasakal ang usok, hindi ka makapagsampay, at umaatake ang hika ng anak mo. Marami ang nag-aakalang “kaugalian” lang ito. Hindi — bawal ito.
Ano ang Sinasabi ng Batas
Dalawang batas ang sumasaklaw dito:
- RA 9003 — ipinagbabawal nito ang open burning ng solid waste. Isa ito sa mga tahasang ipinagbabawal na gawain sa ilalim ng batas at may parusang itinakda;
- RA 8749 — ang Clean Air Act, na naglalatag ng patakaran laban sa polusyon sa hangin at nagbibigay ng kapangyarihan sa DENR at sa mga LGU na magpatupad; at
- Lokal na ordinansa — halos lahat ng lungsod ay may sariling anti-burning at solid waste ordinance na may multang ipinapataw ng barangay o ng city hall.
Bukod dito, ang usok na patuloy na pumipinsala sa kalusugan at nakakaabala sa tahimik na paggamit ng bahay mo ay puwedeng ituring na nuisance sa ilalim ng Civil Code. Ang nuisance ay puwedeng ipatigil at pagbayarin ng danyos.
Saan Ka Magsusumbong
Ang pinakamabilis ay ang pinakamalapit. Sundan ang hagdan na ito:
- Barangay — magpa-blotter at magsampa ng reklamo. Ang barangay ang may pangunahing tungkulin sa segregation at sa pagpapatupad ng solid waste rules sa antas ng komunidad;
- City o Municipal Environment and Natural Resources Office (ENRO) — sila ang may aktuwal na kapangyarihang mag-inspeksyon at magpataw ng multa sa ilalim ng ordinansa;
- DENR regional office — kung malaki ang skala, halimbawa may negosyong nagsusunog ng basura o goma; at
- Pulis — kung may panganib ng sunog o kung nauwi na sa banta ang alitan.
Paano Palakasin ang Reklamo Mo
Ang pinakamadalas na dahilan ng bigong reklamo ay kulang na ebidensya. Gawin ito:
- Video na may petsa at oras — ipakita ang apoy at ang usok na papasok sa bahay mo;
- Talaan — simpleng listahan ng petsa at oras ng bawat pagsusunog. Ang pattern ang nagpapabigat;
- Medical certificate — kung may umatake o nagkasakit, ito ang tutulay sa usok at sa pinsala; at
- Mga kapitbahay — kung marami kayong apektado, magsama-sama sa iisang reklamo. Mas seryoso ang tingin dito ng LGU.
Kung May Sakit o Pinsalang Dulot
Bukod sa multa na ipapataw ng gobyerno, may sarili kang civil claim. Sa ilalim ng batas sa quasi-delict, ang sinumang nagdulot ng pinsala sa iba dahil sa kapabayaan ay obligadong magbayad. Ang mahahabol mo ay ang aktuwal na gastos sa gamot at ospital, at sa ilang kaso ay moral damages kung malinaw ang pagpapahirap. Kailangan mo ng resibo at medical record — hindi sapat ang pagsasabi lang na “nagkasakit kami.”
Praktikal na Payo
- Mag-file ng nakasulat na reklamo, huwag berbal lang — humingi ng resibo o record ng pagtanggap;
- Isama ang barangay sa unang lakad para maging maayos ang usapan;
- Huwag ganti ng ganti — nawawala ang bigat ng reklamo kapag pareho kayong may kaso; at
- Kung senior citizen, buntis, o may sakit sa baga ang kasama mo sa bahay, banggitin ito sa reklamo — mas mabigat ang tingin dito ng LGU.
Frequently Asked Questions
Talaga bang bawal ang magsunog ng basura sa bakuran? Oo. Ipinagbabawal ng RA 9003 ang open burning ng solid waste, at may kaugnay na patakaran laban sa polusyon sa hangin ang RA 8749. Karamihan ng lungsod ay may sariling ordinansa rin na may multa.
Saan ang pinakamabisang reklamo? Barangay muna para sa record at mediation, tapos sa city o municipal environment office na siyang may kapangyarihang mag-inspeksyon at magmulta sa ilalim ng lokal na ordinansa.
Puwede ba akong humingi ng bayad sa gastos sa gamot? Puwede. Bukod sa multa ng gobyerno, may sarili kang civil claim para sa aktuwal na gastos kung mapapatunayan mong ang usok ang dahilan ng sakit. Kailangan ng medical certificate at resibo.
Paano kung dahon lang naman ang sinusunog? Sakop pa rin ito ng pagbabawal sa open burning at ng lokal na ordinansa. Ang tamang paraan ay composting o pagpapakuha sa koleksyon ng barangay, hindi pagsusunog.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung paulit-ulit na ang usok at wala nang epekto ang pakiusap, matutulungan ka naming ihanda ang pormal na reklamo sa barangay at sa LGU. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.