Hindi. Ang pag-aari ng lupa ay umaabot sa espasyong nasa itaas nito sa makatuwirang taas, kaya ang balkonahe, bubong, o anumang bahagi ng gusali na umuusli sa ibabaw ng lote ng iba ay pag-agaw sa espasyong hindi sa iyo. Maaaring ipag-utos ng korte ang pagtanggal nito, at maaari ring magpataw ng parusa ang LGU kung labag sa building permit at sa setback.
Sa siksikang lugar, karaniwan na ang gusaling ang ikalawang palapag ay lumalampas sa hangganan — balkonahe, kanopi, o bubong na nakausli. Karaniwan hindi ito napapansin hanggang may magsukat.
Ang Pag-aari ay Hindi Lang Lupa
Ang karapatan ng may-ari ay umaabot hindi lang sa ibabaw ng lupa kundi maging sa espasyong nasa itaas nito, hanggang sa makatuwirang taas na kailangan niya para sa paggamit. Kaya ang bagay na umuusli sa ibabaw ng lote mo ay pumapasok sa espasyo mo, kahit hindi ito dumidikit sa lupa.
- Balkonahe at kanopi na lumalagpas sa hangganan;
- Bubong at eaves na umaabot sa lote mo; at
- Aircon, tubo, at gutter na nakausli.
Ano ang Remedyo
Ang unang hakbang ay relocation survey para maipakita ang eksaktong lampas. Sunod, abiso na nakasulat at barangay mediation. Kung hindi maayos, maaaring ihain ang aksyon sa korte para ipautos ang pagtanggal ng bahaging umuusli, kasama ang danyos.
- Magpa-survey at kumuha ng plano na nagpapakita ng lampas;
- Magreklamo sa Office of the Building Official tungkol sa setback at sa permit; at
- Magpadala ng demand letter bago mag-akyat sa korte.
Kung Ikaw ang Nagtatayo
Suriin ang setback bago magsimula. Karaniwang mas mura ang magbago ng plano kaysa sa magpagiba ng natapos na bahagi. Kung kailangan mo talagang umusli, kausapin ang kapitbahay at gawing pormal ang pahintulot bilang easement na nakaannotate — ang pasalitang pahintulot ay mababawi ng susunod na may-ari.
Praktikal na Payo
- Kumilos habang nagsisimula pa lang ang konstruksyon;
- Kumuha ng litrato mula sa iba't ibang anggulo, na may petsa;
- Huwag basta putulin ang umuusling bahagi — puwede kang managot; at
- Kung nagpahintulot ka noon, ipasulat kung hanggang kailan lang ito.
Ang Pagkakaiba ng Mabuting Loob at Masamang Loob
Sa mga istrukturang lumalagpas sa hangganan, tinitingnan ng batas kung alam ba ng nagtayo na lumalagpas siya. Malaki ang epekto nito sa magiging resulta.
- Mabuting loob — naniniwala siyang nasa loob siya ng sariling lupa; may mga pagpipilian ang naapektuhang may-ari, kasama ang pagbili sa bahaging lumagpas o ang pagpapaupa nito;
- Masamang loob — alam niyang lumalagpas siya; mas mabigat ang bunga at karaniwang pagtanggal at danyos ang natitira; at
- Kapabayaan ng naapektuhan — kung nakita mo at hindi ka tumutol, isinasaalang-alang din ito.
Ito ang dahilan kung bakit mahalaga ang maagang pormal na pagtutol. Ang isang sulat na ipinadala sa unang linggo ng konstruksyon ay hindi lang nakakapigil — ito rin ang nag-aalis sa depensang “hindi ko alam at hindi rin naman siya tumutol.” Kumuha ng resibo ng padala at itago ito kasama ng survey plan.
Frequently Asked Questions
Puwede ko bang putulin ang balkonaheng umuusli sa lote ko? Hindi ipinapayo. Ang tamang daan ay abiso, mediation, at kung kailangan, utos ng korte. Ang sariling pagputol ay maaaring magpasan sa iyo ng pananagutan.
Paano kung matagal na itong nakausli? Maaari ka pa ring humingi ng pagtanggal, pero mas mabigat ang kaso kung matagal kang tahimik. Mahalagang magpadala ng pormal na pagtutol sa lalong madaling panahon.
Sapat bang pahintulot ang pasalitang pagpayag ko noon? Ito ay tolerance lamang at maaaring bawiin. Para maging matibay at sumama sa lupa, dapat itong nakasulat at nakaannotate sa titulo.
Puwede bang ipahinto ang konstruksyon? Maaaring humiling ng cease and desist sa Office of the Building Official kung may paglabag sa permit o sa setback, at humingi ng injunction sa korte sa tamang kaso.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may istrukturang umuusli sa lote ninyo o kayo naman ang inaakusahan nito, nandito ang aming firm. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.