Puwede, pero hindi sila ang unang hihingian. Ang mga legitimate na ninuno at kaapu-apuhan ay obligadong magbigay ng sustento sa isa't isa, kaya kabilang ang lolo at lola. Pero may pagkakasunod-sunod ang batas: una ang asawa, sunod ang mga kaapu-apuhan sa pinakamalapit na antas, tapos ang mga ninuno sa pinakamalapit na antas. Kaya bago hingian ang lolo at lola, kailangang maipakita na patay na, wala, o walang kakayahang magbigay ang magulang — at kailangang mapatunayan din ang ugnayan ng bata sa pamilya.
Nangyayari ito kapag namatay ang ama, o kapag tuluyan siyang naglaho, at ang pamilya niya ay maykaya naman. May daan ang batas para dito, pero hindi ito shortcut.
Ang Batayan
Kabilang sa mga obligadong magbigay ng sustento sa isa't isa ang legitimate na ninuno at kaapu-apuhan. Ang lolo at lola ay ninuno, at ang apo ay kaapu-apuhan, kaya may ugnayang legal sa pagitan nila.
Pero may pila. Kapag may ilang taong obligado, ang sinusunod ay: asawa muna, tapos ang mga kaapu-apuhan sa pinakamalapit na antas, tapos ang mga ninuno sa pinakamalapit na antas, at panghuli ang mga kapatid. Ang magulang ay mas malapit kaysa lolo at lola, kaya sila ang unang hihingian.
Kailan Lumilipat sa Ninuno
Answer-first: kapag hindi na kayang gampanan ng mas malapit na antas.
- Namatay ang magulang;
- Walang kakayahan ang magulang — walang kita, may malubhang karamdaman, o may kapansanan;
- Hindi matagpuan ang magulang matapos ang tunay na pagsisikap na hanapin; at
- Kulang ang kaya ng magulang, kaya hinihingi ang karagdagan sa susunod na antas.
Kapag maraming obligado sa iisang antas — halimbawa, buhay ang dalawang lolo at lola sa magkabilang panig — hinahati ang pasanin ayon sa kanya-kanyang kakayahan.
Ano ang Kailangang Patunayan
- Ang ugnayan — PSA birth certificate ng bata at ng magulang, at ang marriage certificate kung kinakailangan;
- Ang kawalan ng kakayahan ng magulang — death certificate, medical record, o katibayan ng paghahanap;
- Ang pangangailangan ng bata — buwanang gastos na may resibo; at
- Ang kakayahan ng ninuno — ari-arian, negosyo, pensiyon, at iba pang kita.
Kapag Sila Naman ang Nag-aalaga
May kabaligtarang sitwasyon na karaniwan din: ang lolo at lola ang aktuwal na nagpapalaki sa bata habang wala ang magulang. May mga hakbang na dapat nilang alam.
- May karapatan silang maningil sa magulang ng sustento para sa batang inaalagaan nila;
- Maaari silang mag-petisyon ng guardianship para may malinaw na batayan ang mga desisyon nila sa paaralan at ospital;
- Maaari silang mag-apply ng Solo Parent ID bilang kamag-anak na nag-aalaga, kung saklaw sila ng pinalawak na batas;
- Dapat nilang itala ang gastos sa bata — ito ang magiging batayan ng anumang paniningil; at
- Kung may benepisyo o mana ang bata, magpakonsulta bago gumalaw — may transaksiyong nangangailangan ng pahintulot ng korte; at
- Dapat nilang panatilihin ang ugnayan ng bata sa magulang na handang makipag-ugnayan, dahil ito ang unang tinitingnan ng korte sa kapakanan ng bata at hindi ito nakakasira sa paniningil ng sustento.
Praktikal na Payo
- Magpadala muna ng magalang at nakasulat na paghingi — maraming pamilya ang tumutugon nang hindi na umaabot sa korte;
- Itala ang bawat pagtangkang makipag-ugnayan sa magulang bago lumipat sa ninuno — hihingiin ito ng korte;
- Isaalang-alang ang barangay bilang unang daan kung saklaw ng kanilang proseso ang usapin;
- Maging makatotohanan sa halaga — tinitingnan din ang edad at ang kalagayang pinansiyal ng ninuno, na kadalasan ay nakapensiyon na.
Frequently Asked Questions
Obligado ba ang lolo at lola kung buhay pa ang ama? Sa pangkalahatan, ang magulang ang unang obligado. Ang ninuno ay hihingian kapag walang kakayahan, wala, o kulang ang kaya ng magulang.
Paano kung nasa ibang bansa ang lolo at lola? Nananatili ang obligasyon, pero may dagdag na hamon sa pagsilbi ng papeles at sa pagpapatupad. Magpakonsulta tungkol sa tamang paraan ng pagsilbi at sa posibleng ari-arian nila dito.
Kasama ba ang lolo at lola sa panig ng ina? Oo. Ang obligasyon ay sa magkabilang panig ng pamilya, at kapag pareho silang may kakayahan, hinahati ang pasanin ayon sa kanilang kaya.
Puwede bang hingian ang tiyuhin o tiyahin ng bata? Hindi sila kabilang sa listahan ng obligado. Ang mga kapatid ng bata ay maaaring obligado, pero ang tiyuhin at tiyahin ay wala sa hanay na itinatakda ng batas.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung wala nang matatakbuhan ang bata at ang pamilya lang ng magulang ang may kakayahan, matutulungan ka naming suriin kung tama nang ilipat ang paghingi sa kanila. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.