Oo, puwede sa magkabilang direksiyon. Sinasabi mismo ng batas na ang sustento ay dapat bawasan o dagdagan nang proporsiyonal ayon sa pagbabago ng pangangailangan ng tumatanggap at ng kakayahan ng obligado. Pero kailangan itong dumaan sa tamang proseso: kung may umiiral na utos ng korte, kailangan ng mosyon at bagong utos bago baguhin ang halaga. Ang pagbabawas o paghinto nang walang utos ay maaaring ituring na paglabag, at sa ilang sitwasyon ay maaaring maging batayan pa ng kaso sa ilalim ng RA 9262.
Nagbabago ang buhay: pumapasok sa kolehiyo ang bata, nagkakasakit ang magulang, nawawalan ng trabaho, o lumalaki ang negosyo. Nakikinig ang batas sa mga pagbabagong ito — basta dumaan sa tamang daan.
Ang Batayan ng Pagbabago
Dalawa lang ang tinitingnan, kapareho ng ginamit sa unang pagtatakda:
- Ang pangangailangan ng tumatanggap — tumaas ba o bumaba;
- Ang kakayahan ng obligado — lumaki ba o lumiit; at
- Ang pagbabago ay dapat proporsiyonal, hindi arbitraryo.
Karaniwang Dahilan ng Pagtaas
- Paglipat ng bata sa mas mataas na antas ng pag-aaral o sa paaralang may mas mataas na matrikula;
- Karamdaman o karagdagang pangangailangang medikal;
- Malinaw na pagtaas ng kita ng obligado — promosyon, bagong trabaho sa ibang bansa, lumagong negosyo; at
- Pagtaas ng presyo ng mga pangunahing bilihin sa paglipas ng mga taon.
Karaniwang Dahilan ng Pagbaba
Answer-first: totoo at mapapatunayang pagbagsak ng kakayahan, hindi pansamantalang kagipitan.
- Pagkawala ng trabaho o pagsasara ng negosyo, na may katibayan;
- Malubhang karamdaman na pumipigil sa paghahanapbuhay;
- Bagong dependents na may lehitimong karapatan din sa sustento; at
- Pagbaba ng pangangailangan ng bata, halimbawa nang siya ay nagtrabaho na o natapos na ang pag-aaral.
Ang Tamang Proseso
- Kung may umiiral na utos ng korte, maghain ng mosyon sa parehong korte na naglabas nito, na may kalakip na ebidensiya;
- Kung may kasunduan lang kayo, mas mabuting gumawa ng bagong nakasulat na kasunduan at, kung malaki ang halaga, ipa-apruba ito sa korte;
- Huwag ihinto ang buong sustento habang nakabinbin ang mosyon — magbayad ng kaya mo at ipakita ang katibayan; at
- Itago ang katibayan ng bawat bayad: bank transfer, remittance, o resibong may pirma.
Isang mahalagang paalala tungkol sa panahon: ang pagbabago ng halaga ay karaniwang naaaplay mula sa panahong iniutos ito, hindi paurong. Kaya ang buwang lumipas nang hindi nagbabayad ay nananatiling utang kahit maaprubahan mamaya ang pagbabawas.
- Kung kailangan mong bawasan, maghain agad — bawat buwang naipagpaliban ay dagdag na naiipong pagkakautang;
- Kung ikaw ang tumatanggap, huwag balewalain ang mga naiwang buwan — maaari itong singilin bilang naipong sustento;
- Sa dalawang panig, ang tuloy-tuloy na record ng bayad ang pinakamalakas na dokumento sa anumang pagdinig; at
- Kung nagkasundo kayo sa bagong halaga, ipa-apruba ito sa korte para maipatupad at hindi na pagtalunan; at
- Kung pansamantala lang ang kagipitan, mag-alok ng pansamantalang halaga na may petsa ng muling pag-uusap sa halip na hilingin ang permanenteng pagbabawas — mas madali itong tanggapin ng kabilang panig at ng korte.
Praktikal na Payo
- Sa magulang na tumatanggap: ipunin ang taunang tuition assessment at ang medical record — sila ang pinakamalakas na batayan ng pagtaas;
- Sa magulang na nagbibigay: kung nawalan ka ng trabaho, kumuha ng certificate of separation o katibayan ng pagsasara ng negosyo at maghain agad;
- Iwasan ang cash na walang record — ito ang pinakamadalas na pinagmumulan ng away tungkol sa 'nagbayad ba o hindi';
- Kung may pagkakataong magkasundo, gawin itong nakasulat at malinaw kung magkano, kailan, at paano ipapadala.
Frequently Asked Questions
Puwede ko bang bawasan ang sustento kapag nawalan ako ng trabaho? Hindi nang basta-basta. Maghain ng mosyon sa korte na may katibayan ng pagbabago ng kita. Habang nakabinbin, magbayad ng kaya mo at itago ang record.
Anong ebidensiya ang kailangan para itaas ang sustento? Ang bagong gastos ng bata na may resibo o assessment, at ang katibayan ng mas mataas na kita ng obligado. Parehong panig ang tinitingnan ng korte.
May bisa ba ang usapan naming bawasan ang sustento? May bisa ito bilang kasunduan ninyo, pero kung may umiiral na utos ng korte, ang utos ang susundin hangga't hindi ito binabago. Mas ligtas na ipa-apruba ang bagong kasunduan.
Puwede bang tumaas ang sustento kahit walang bagong kaso? Kailangan ng bagong mosyon o kaso para baguhin ang halagang itinakda. Hindi ito awtomatikong tumataas kasabay ng presyo ng bilihin.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung kailangang baguhin ang halaga ng sustento sa alinmang direksiyon, matutulungan ka naming ihanda ang mosyon at ang ebidensiya. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.