Puwede kayong pag-usapin ng barangay at puwede kayong makarating sa kasunduan tungkol sa praktikal na bagay: ang lugar ng bakod, ang daanan, ang paggamit, at ang bayad sa pinsala. Pero hindi kayang ipasya ng barangay kung sino ang tunay na may-ari, at hindi nito kayang baguhin ang nakasulat sa titulo. Iyon ay nasa korte. Kaya sa away tungkol sa hangganan at sa pagmamay-ari, ituring mo ang barangay bilang unang hakbang, hindi bilang katapusan.
Ang away sa lupa ang isa sa pinakamatagal at pinakamasakit na uri ng alitan, at karaniwang nagsisimula ito sa barangay. Mahalagang malinaw kung ano ang aabutin mo roon.
Ang Kaya Nilang Ayusin
- Praktikal na ayos — saan ilalagay ang bakod habang inaayos ang usapin;
- Daanan — ang pansamantalang pagpayag na makadaan;
- Bayad sa pinsala — sa nasirang halaman, pader, o gamit;
- Pagpapahinto ng isang gawain habang nag-uusap kayo; at
- Pagsang-ayon na magpasukat ng lisensiyadong geodetic engineer.
Ang Hindi Nila Kaya
Hindi kayang ipasya ng barangay kung sino ang tunay na may-ari. Hindi rin nito kayang ipawalang-bisa, itama, o baguhin ang nakasulat sa titulo. Ang mga bagay na ito ay nangangailangan ng proseso sa korte, na may sariling paraan ng pagsusuri ng dokumento at ng pagtawag sa mga eksperto. Kaya kung ang totoong pinagtatalunan ninyo ay pagmamay-ari, hindi barangay ang magtatapos niyon.
Ang Pinakamahalagang Hakbang
Ang relocation survey ng lisensiyadong geodetic engineer. Ito ang halos nag-iisang bagay na nagtatapos sa away tungkol sa hangganan, dahil binabalik nito sa lupa ang mismong nakasulat sa titulo. Kung mapapayag ninyong sabay itong gawin at hatiin ang gastos, madalas na doon natatapos ang lahat — at ang kasunduang iyon ay isang bagay na kayang isulat ng barangay.
Kailan Ka Dapat Dumeretso sa Korte
Kung may nagtatayo na ng hindi na mababakli, kung may naglilipat ng titulo, o kung may gagawing hindi na mababawi, huwag kang maghintay ng buwan sa barangay — puwede kang humingi ng agarang remedyo sa korte. Ganoon din kung magkaibang lungsod kayo nakatira, kung korporasyon ang kabila, o kung ang usapin ay may kinalaman sa isang ahensiya ng gobyerno. Sa mga ito, hindi mo kailangan ng certification.
Ang Dokumentong Ihanda Mo
Bago ka pumunta sa unang pagdinig, ipunin ang kopya ng titulo, ang tax declaration, ang plano ng lupa kung mayroon, ang lumang resibo ng buwis, at ang mga litrato ng kasalukuyang kalagayan ng lugar na may petsa. Ang taong dumarating na may kumpletong papel ay may malaking kalamangan sa isang usapin kung saan halos lahat ay nagsasalita lang mula sa alaala.
Praktikal na Payo
- Kunan ng litrato ang hangganan ngayon pa lang, bago pa magbago ang anuman;
- Huwag magtayo ng permanente habang nakabinbin ang usapin;
- Iminumungkahi ang sabayang survey at hatiang gastos; at
- Kung tungkol sa pagmamay-ari talaga, kumonsulta bago mag-aksaya ng buwan.
Frequently Asked Questions
Puwede bang ipasya ng barangay kung sino ang may-ari? Hindi. Ang pagpapasya ng pagmamay-ari ay nasa korte. Ang barangay ay kayang tumulong sa praktikal na ayos at sa kasunduan.
Ano ang pinakamabisang paraan sa away sa hangganan? Ang relocation survey ng lisensiyadong geodetic engineer. Binabalik nito sa lupa ang mismong nakasulat sa titulo.
Kailangan ko pa bang dumaan sa barangay bago mag-korte? Kung magkababayan kayo at hindi kayo saklaw ng eksempsiyon, oo. Kung kailangan mo ng agarang remedyo, puwede kang dumeretso para doon lamang.
Ano ang dadalhin ko sa unang pagdinig? Kopya ng titulo, tax declaration, plano ng lupa, lumang resibo ng buwis, at litrato ng kasalukuyang kalagayan na may petsa.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung tungkol sa lupa ang away ninyo, malaki ang pagkakaiba ng maagang tamang hakbang sa taon ng pagtatalo. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.