Sa unang 24 oras: hanapin siya at kunin ang blotter, kumuha agad ng abogado, dalhin ang gamot at ID niya, at alamin kung piyansahan ang kaso. Ang pinakamahalagang huwag: huwag hayaang magsalaysay siya sa pulisya nang walang abogado, at huwag magbayad sa sinumang nangangakong “maaayos” ang kaso.
Kapag tumawag ang kaanak mo mula sa istasyon, hindi ka handa. Ito ang praktikal na checklist para sa unang araw.
Ang Unang Apat na Oras
- Alamin kung saan siya. Kunin ang pangalan ng istasyon, ng imbestigador, at ang blotter entry number;
- Tumawag ng abogado. Kung wala kayong kakayahan, humingi ng Public Attorney’s Office o legal aid — may karapatan siya rito;
- Sabihin sa kanya: manahimik muna. May karapatan siyang huwag magsalita at maghintay ng abogado. Ang salaysay na ibinigay nang walang abogado ay karaniwang hindi tinatanggap, pero mas mabuting hindi na ito mangyari; at
- Alamin ang paratang. Ito ang magtatakda kung piyansahan at kung ano ang susunod na hakbang.
Ang Dalhin
- Valid ID niya at ID mo;
- Gamot na may reseta — ipa-record sa blotter at sa infirmary;
- Damit, toiletries, at tubig; at
- Cash na sapat lang — huwag magdala ng malaking halaga.
Ang Piyansa
Kung piyansahan ang kaso, ihanda kaagad ang cash bond o surety bond. Kung walang kakayahan, tanungin ang abogado tungkol sa recognizance — ang paglaya sa pangangalaga ng kwalipikadong tao o institusyon. Sa inquest, maaaring maitakda agad ang piyansa; sa mabibigat na kaso, kailangan muna ng bail hearing.
Ang Huwag Gagawin
- Huwag magbayad sa sinumang nangangakong “maaayos” o “matatanggal” ang kaso — ito ay pangingikil, at nadadamay ka pa;
- Huwag pumirma ng kahit anong dokumento para sa kanya nang hindi nababasa;
- Huwag makipag-away sa mga opisyal — nagdudulot ito ng bagong kaso; at
- Huwag mag-post ng detalye ng kaso sa social media — puwede itong gamitin laban sa kanya.
Sa Mga Susunod na Araw
- Sundan ang inquest o preliminary investigation at ihanda ang counter-affidavit kasama ang abogado;
- Ipunin ang ebidensyang pabor — CCTV, resibo, at testigo — habang sariwa pa;
- Kumuha ng kopya ng lahat ng dokumento; at
- Panatilihin ang regular na bisita at ang tuloy-tuloy na komunikasyon sa abogado.
Frequently Asked Questions
Wala kaming pambayad ng abogado. Ano ang gagawin namin? Humingi ng tulong sa Public Attorney's Office o sa mga legal aid clinic ng law school at ng Integrated Bar of the Philippines. May karapatan siyang magkaroon ng abogado sa lahat ng yugto.
Puwede ba akong sumama sa kanya sa loob ng piitan? Hindi. Pero may karapatan kang bumisita ayon sa iskedyul, at may karapatan siyang makausap ang abogado nang pribado.
Kailangan ba niyang pumirma ng salaysay agad? Hindi. May karapatan siyang manahimik at maghintay ng abogado. Ang salaysay na kinuha nang walang abogadong pinili niya ay may problema sa bisa.
Magkano ang piyansa? Depende sa krimen at sa rekomendasyon sa Information. Ang korte ang huling magtatakda, at maaaring hilingin ang pagbaba nito kung sobra para sa kakayahan ninyo.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kaanak kayong kaaaresto lang, mahalaga ang tulong sa unang araw at hindi sa araw ng arraignment. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.