Tingnan kung tama ang pangalan at awtoridad ng dalawang panig, kung malinaw ang eksaktong obligasyon ng bawat isa, ang halaga at ang iskedyul ng bayad, ang panahon at ang paraan ng pagtatapos, ang parusa sa hindi pagtupad, ang pananagutan sa pinsala, ang paraan ng paglutas ng alitan, at kung may awtomatikong pag-renew. Basahin din ang mga kalakip — bahagi sila ng kontrata.
Ang karamihan ng malaking problema sa negosyo ay nagsisimula sa isang pirmang ibinigay nang hindi nababasa ang buo. Hindi mo kailangang maging abogado para makakita ng mga karaniwang butas. Ito ang sampung tinitingnan.
Ang Batayang Anim
- Sino ang mga partido — tugma ba ang pangalan sa DTI o SEC certificate, at may awtoridad ba ang pumipirma;
- Ano ang eksaktong obligasyon ng bawat isa — iwasan ang malabong salitang gaya ng “makatuwirang pagsisikap” kung mahalaga ang resulta;
- Magkano at kailan — ang halaga, ang iskedyul, at kung ano ang kasama at hindi kasama;
- Gaano katagal — ang simula at ang katapusan;
- Paano ito matatapos — ilang araw na abiso, at may bayad ba sa maagang pagtatapos; at
- Ano ang mangyayari kung hindi natupad — ang parusa, ang interes, at ang panahon ng pag-aayos.
Ang Apat na Madalas Nalalampasan
- Awtomatikong pag-renew — may mga kontratang nagpapatuloy nang mag-isa maliban kung magpapaalam ka sa loob ng isang maikling panahon;
- Hangganan ng pananagutan — ang clause na naglilimita sa pananagutan ng kabilang panig kapag may pinsala;
- Eksklusibidad — ang probisyong nagbabawal sa iyong makipagtransaksiyon sa iba; at
- Paraan ng paglutas ng alitan — kung saan idudulog, at kung arbitration ba o korte.
Ang Mga Kalakip
Ang annex, ang schedule, ang price list, at ang mga tuntuning binabanggit lamang sa kontrata ay karaniwang bahagi ng kasunduan. Marami ang pumipirma sa pangunahing dokumento nang hindi nakikita ang mga ito. Hingin ang lahat ng kalakip bago pumirma, at siguraduhing may petsa at pirma ang bawat isa.
Praktikal na Payo
- Basahin ang buong dokumento nang malakas — nakikita ng tainga ang malabong pangungusap na hindi nakikita ng mata;
- huwag pumirma sa araw ding ipinakita ito sa iyo kung malaki ang halaga;
- ipasulat ang bawat pangakong sinabi sa usapan — kung wala ito sa papel, karaniwang wala ito;
- humingi ng kopyang may pirma ng dalawang panig at itago ito; at
- kapag may hindi mo naiintindihang talata, ang tamang gawin ay itanong ito, hindi ang laktawan.
Ang pagsasabing “bigyan mo ako ng ilang araw” ay hindi kabastusan sa negosyo. Ang pagpirma sa isang bagay na hindi mo nabasa ang siyang mahal.
Frequently Asked Questions
Ano ang unang titingnan sa isang kontrata? Kung tama ang pangalan ng mga partido at kung may awtoridad ang pumipirma. Ang kontratang nakapangalan sa maling entity o pinirmahan ng walang awtoridad ay pinagmumulan ng mahabang pagtatalo.
Bahagi ba ng kontrata ang mga annex at price list? Karaniwang oo. Ang mga kalakip at ang mga tuntuning binabanggit sa kontrata ay bahagi ng kasunduan. Hingin ang lahat ng ito bago pumirma at tiyaking may petsa at pirma.
Ano ang awtomatikong pag-renew at bakit mapanganib? Ito ang probisyong nagpapatuloy sa kontrata nang mag-isa maliban kung magpapaalam ka sa loob ng isang maikling panahon. Madali itong malampasan at nakakapagpiit sa iyo sa isa pang buong taon.
Puwede bang baguhin ang kontratang ibinigay sa akin? Oo. Ang kontratang ipinakita sa iyo ay isang alok, hindi utos. Karaniwan at katanggap-tanggap ang magmungkahi ng pagbabago bago pumirma.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kontratang pipirmahan ang negosyo mo at gusto mong may nakakita nito bago ka magbigkis, matutulungan ka namin. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.