Puwede siyang pumirma sa karaniwang paraan kung kaya niya, o sa pamamagitan ng thumbmark o marka kung hindi. Ang mahalaga ay dalawa: kailangang basahin sa kanya ang buong laman kung hindi niya ito makita, at kailangang may saksing magpapatunay nito. Hindi kapansanan ang nagtatanggal ng kakayahang pumirma — ang nawawala lang ay ang paraan, at may kapalit ito.
Mahalagang linawin agad: ang kapansanan ay hindi nagtatanggal ng kakayahang magpasya. Ang taong bulag, may panginginig ng kamay, o hindi na kayang humawak ng panulat ay may parehong karapatang pumasok sa kontrata gaya ng iba.
Ang Batayang Prinsipyo
Ang hinihingi ng batas ay malayang pagsang-ayon, hindi isang partikular na hugis ng pirma. Kaya ang tanong ay hindi kung kaya niyang sumulat kundi kung naintindihan niya at kusa niyang ginawa.
Kapag Kapansanan sa Paningin
- Basahin sa kanya nang malakas ang buong dokumento, hindi ang buod lang;
- Bigyan siya ng pagkakataong magtanong at humingi ng ulit;
- Magsama ng saksing walang interes sa transaksyon;
- Isulat sa dokumento na binasa ito sa kanya, kailan, at kanino; at
- Kung kaya niyang pumirma, hayaan siyang pumirma sa karaniwang paraan.
Kapag Kapansanan sa Kamay
Kung nanginginig ang kamay o hindi na kayang humawak ng panulat, ang thumbmark o anumang marka ang kapalit ng pirma. Isulat sa tabi nito ang buong pangalan niya at ang tala kung aling daliri ang ginamit. Kung may pisikal siyang kailangang tulong para maabot ang papel, tanggap ito — ang hindi tanggap ay ang ibang tao na ang gumuhit ng pirma para sa kanya nang walang wastong awtoridad.
Mahalagang linawin din ang isang bagay na madalas napagkakamalan: ang pagiging PWD ay hindi katumbas ng kawalan ng kakayahang magpasya. Ang dalawang ito ay magkaibang usapin. Ang tanong tungkol sa kakayahang umunawa ay lumilitaw lang kapag may kondisyong nakakaapekto sa pag-iisip, at kahit doon ay may antas ito — hindi awtomatikong lahat o wala.
Sa Notarization
May sariling panuntunan ang notaryo para sa mga ganitong sitwasyon, kabilang ang paglahok ng mga saksi at ang pagtatala nito sa notarial register. Kaya sabihin agad sa notaryo ang sitwasyon bago pa magsimula, hindi sa gitna — para maihanda niya ang tamang porma at ang mga kailangang saksi.
Praktikal na Payo
- Iskedyul ito sa oras na pinakamalinaw ang isip at pinakakomportable ang tao;
- Huwag magmadali — ang pagmamadali ang pinakamalaking senyales ng problema;
- Kunan ng larawan o video ang proseso kung papayag ang lahat;
- Kung may duda sa kakayahang umunawa, huminto muna at magpakonsulta.
Frequently Asked Questions
Kailangan ba ng espesyal na porma para sa may kapansanan? Walang espesyal na porma ng kontrata. Ang kailangan ay ang tamang proseso: pagbabasa ng laman, saksi, at tala nito sa dokumento.
Puwede bang tulungan ko siyang humawak ng panulat? Ang pisikal na tulong para maabot at mapanatag ang kamay ay tanggap. Ang hindi tanggap ay kung ikaw na ang gumuhit ng pirma para sa kanya nang walang wastong awtoridad.
Kailangan bang may medical certificate? Hindi kinakailangan sa karaniwang kontrata. Nagiging mahalaga ito kapag may tanong tungkol sa kakayahang umunawa at magpasya, hindi tungkol sa pisikal na kapansanan.
Puwede bang ipagawa na lang sa SPA? Puwede, at madalas ito ang mas praktikal. Pero ang SPA mismo ay kailangan niyang pirmahan, kaya sinusunod pa rin ang parehong maingat na proseso sa paggawa nito.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kapamilya kang may kapansanan at kailangang pumirma sa mahalagang dokumento, matutulungan ka naming ayusin ito nang tama. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.