Dalawa ang karaniwang paraan: sa pamamagitan ng taong nakakita nang gawin o pirmahan ang dokumento, o sa pamamagitan ng patunay na tunay ang pirma o sulat-kamay ng gumawa nito. Sinusuportahan ito ng ibang ebidensya — mensahe, resibo, tala ng bayad, at ang ugali ng dalawang panig. Kaya mahalagang itago ang lahat ng bakas mula sa simula, hindi lang ang mismong papel.
Hawak mo ang kasunduan, malinaw ang laman, at pirmado ito. Pero sinasabi ng kabilang panig na hindi niya iyon pirma. Ano ngayon?
Bakit May Dagdag na Hakbang
Ang pribadong dokumento ay hindi awtomatikong tinatanggap ng korte. Kailangan mo munang patunayan ito — ang tawag dito ay authentication. Ang layunin ay simple: bago pag-usapan ang laman, dapat munang matiyak na tunay nga ang dokumento.
Ito ang tuwirang kabaligtaran ng notaryadong dokumento, kung saan itinuturing nang tunay ang pirma at ang pasanin ay nasa kumukuwestiyon.
Mahalagang linawin: hindi ito nangangahulugang mahina ang panig mo. Ibig lang sabihin nito ay may dagdag na hakbang ka bago pa man mapag-usapan ang tunay na isyu, at ang hakbang na iyon ay nangangailangan ng paghahandang ginawa mo pa noong pumirma kayo.
Ang Dalawang Karaniwang Paraan
- Sa pamamagitan ng saksi — ang taong nakakita nang isulat o pirmahan ang dokumento. Kaya mahalagang may kasamang ibang tao kapag pumipirma;
- Sa pamamagitan ng patunay ng pirma — testimonya ng taong pamilyar sa sulat-kamay o pirma ng gumawa, o ang paghahambing sa iba pang dokumentong tiyak na kanya.
May pangatlong sitwasyong mas madali: kapag hindi tumutol ang kabilang panig sa dokumento. Kung hindi niya kinuwestiyon ang pagiging tunay nito sa tamang panahon, karaniwang hindi na niya ito maitataas mamaya. Kaya hindi lahat ng pribadong dokumento ay nangangailangan ng mahabang pagpapatunay — nagiging isyu lang ito kapag may tumututol.
Ang Sumusuportang Ebidensya
Bihirang mag-isa ang dokumento sa isang tunay na laban. Ang nagpapalakas nito ay ang mga bakas sa paligid:
- Mensahe at email na nag-uusap tungkol sa parehong kasunduan;
- Resibo at tala ng bayad na tugma sa nakasulat;
- Deposito o transfer na may petsa;
- Ang ugali ng dalawang panig — kung kumilos sila na parang totoo ang kasunduan; at
- Larawan, tala ng paghahatid, o anumang nagpapakita ng pagtupad.
Kapag may ganitong mga bakas, mahirap nang tanggihan ang dokumento kahit walang notaryo.
Praktikal na Payo
- Sa araw ng pagpirma, kumuha ng larawan ng dokumento at ng mga pumirma;
- Itala ang pangalan at contact ng bawat naroroon;
- Ipadala sa mensahe ang larawan ng napirmahan at hilinging kumpirmahin;
- Iwasan ang bayad na cash na walang resibo — kung hindi maiiwasan, humingi ng nakasulat na pagkilala;
- Huwag burahin ang mga lumang mensahe — ito ang madalas na nagliligtas.
Frequently Asked Questions
Sapat ba ang larawan ng dokumento kung nawala ang orihinal? May panuntunan kung kailan tinatanggap ang kopya kapalit ng orihinal. Kailangang maipakita na umiral ang orihinal at hindi ito matagpuan sa kabila ng makatwirang paghahanap.
Puwede bang ako lang ang magpatunay ng pirma niya? Puwede kang magpatunay kung pamilyar ka sa pirma niya at may batayan ang pagkakakilala mo. Mas malakas ito kapag may kasamang ibang ebidensya tulad ng mensahe at resibo.
Ano ang gagawin kung wala akong saksi? Umasa sa ibang ebidensya: mensahe, tala ng bayad, at ang ugali ng dalawang panig. Sa maraming kaso, ang bakas ng pagtupad ang mas malakas kaysa sa testimonya ng saksi.
Mas mabuti bang ipa-notaryo na lang ngayon? Kung kaya pang tipunin ang mga pumirma, oo. Pero ang notarization ngayon ay may petsa ngayon, kaya hindi nito napapalitan ang tanong tungkol sa kung ano ang nangyari noon.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kasunduan kang kinukuwestiyon ng kabilang panig, mahalagang tipunin agad ang lahat ng sumusuportang ebidensya. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.