Karamihan ng lungsod at bayan ay may zoning at sanitation ordinance na naglilimita o nagbabawal sa pag-aalaga ng baboy, manok, at kambing sa residensyal na lugar, lalo na kung komersyal na ang dami. Kahit walang tahasang bawal, ang amoy, langaw, at ingay ay puwedeng ituring na nuisance sa ilalim ng Civil Code. Ang tamang ruta ay reklamo sa barangay, sa city o municipal health office, at sa zoning o business permit office.
Alas-kuwatro ng madaling araw, tumitilaok na ang manok. Amoy baboy tuwing hapon, at hindi mo na maaring buksan ang bintana. Ang tanong: legal ba ito sa isang subdivision o sa siksikang barangay?
Tatlong Anggulo ng Reklamo
- Zoning — ang bawat lungsod at bayan ay may comprehensive land use plan at zoning ordinance na naglalagay ng residential, commercial, at agricultural zones. Ang piggery o poultry sa residential zone ay karaniwang bawal o mahigpit na limitado sa bilang;
- Sanitasyon at kalusugan — may mga tuntunin sa pagtatapon ng dumi ng hayop at sa paglilinis. Dito pumapasok ang health office at ang sanitary inspector; at
- Nuisance — sa Civil Code, ang bagay na nakakapinsala sa kalusugan o nakakaabala sa pandama at sa tahimik na paggamit ng ari-arian ay nuisance, at puwede itong ipatigil at pagbayarin ng danyos.
May karagdagang anggulo kung negosyo na ito: kailangan ng business permit at karaniwang ng environmental clearance. Kung wala, may sarili nang basehan ang reklamo sa city hall.
Kung Deed of Restrictions o HOA Rules ang Umiiral
Sa mga subdivision, madalas may deed of restrictions na nakaannotate sa titulo, at may house rules ang homeowners association. Karaniwang ipinagbabawal dito ang pag-aalaga ng hayop para sa negosyo. Ang paglabag dito ay puwedeng ipatupad ng HOA, at kung hindi kumilos ang HOA, puwede itong dalhin sa Human Settlements Adjudication Commission sa ilalim ng DHSUD.
Ang Proseso
- Idokumento — litrato at video ng kulungan, ng dumi, at ng bilang ng hayop, at ang oras ng ingay;
- Barangay — blotter at reklamo sa Lupon. Marami sa mga ito ay nareresolba sa mediation kapalit ng pagbawas ng bilang o paglilipat ng kulungan;
- City o Municipal Health Office — hilingin ang sanitary inspection;
- Zoning o Business Permits Office — hilingin ang pagsusuri kung pinapayagan ang paggamit sa zone na iyon; at
- HOA — sumulat sa board kung nasa subdivision at may deed of restrictions.
Kung May Nagkasakit
Kung may impeksyon o allergy na dulot ng dumi at langaw, kumuha ng medical certificate at itago ang resibo. Ito ang tutulay sa problema at sa pinsala, at basehan ng claim mo sa danyos. Ang inspection report ng health office ang pinakamalakas na dokumentong sasandigan mo.
Praktikal na Payo
- Alamin muna ang zoning classification ng lugar ninyo sa city planning office — libre itong tanungin at nagbabago ang sagot ng usapan;
- Kung ilang manok lang naman para sa sariling kain, mas praktikal ang kasunduan sa barangay tungkol sa linis at sa oras kaysa sa kaso;
- Magsama-sama ang mga kapitbahay sa iisang reklamo; at
- Itala ang bawat pag-uusap ninyo — petsa, hiling, at sagot.
Frequently Asked Questions
Bawal bang mag-alaga ng baboy sa subdivision? Karaniwang bawal o mahigpit na limitado sa ilalim ng zoning at sanitation ordinance ng LGU, at madalas ipinagbabawal din ng deed of restrictions ng subdivision. Alamin ang zoning classification sa city planning office.
Saan ako unang magrereklamo? Sa barangay para sa blotter at mediation, at sa city o municipal health office para sa sanitary inspection. Kung negosyo na ito, magsumbong din sa business permits o zoning office.
Paano kung ilang manok lang naman? Kung para sa sariling kain lang at hindi lumalabag sa ordinansa, mas praktikal ang kasunduan sa barangay tungkol sa linis, sa lokasyon ng kulungan, at sa ingay kaysa sa kaso.
Puwede ba akong humingi ng danyos? Puwede kung may aktuwal na pinsala tulad ng gastos sa gamot. Kailangan mo ng medical certificate, resibo, at ng inspection report na nag-uugnay sa problema at sa kapitbahay.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung matagal na ninyong tinitiis ang amoy at ingay at wala nang epekto ang pakiusap, matutulungan ka naming ihanda ang reklamo sa barangay at sa LGU. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.