Hindi ka nito mapipigilan. Karamihan sa kailangan ninyo ay may certified true copy na makukuha nang hindi humihingi sa kanya: sa Registry of Deeds para sa titulo, sa Assessor para sa tax declaration, sa PSA para sa civil registry, at sa BIR para sa mga tax record. Para sa aktuwal na owner's duplicate, may petisyon sa korte para ipasurender ito. Sa isang judicial settlement naman, maaaring utusan ng korte ang sinuman na maglabas ng dokumento.
Karaniwang taktika ito sa away sa mana: hawak ng isang kapatid ang lahat ng papel at ginagamit niya ito bilang kapangyarihan. Hindi ito gumagana kapag alam ninyo ang mga daan.
Kunin ang Sariling Kopya
- Registry of Deeds — certified true copy ng titulo at ng mga annotation, basta may lot number o pangalan kayo;
- Assessor at Treasurer — tax declaration, tax map, at talaan ng bayad sa amilyar;
- PSA at local civil registrar — birth, marriage, at death certificates;
- BIR — mga naunang eCAR at tax record, sa pamamagitan ng tamang kahilingan; at
- Notaryo o clerk of court — kopya ng mga naunang notaryadong dokumento.
Karamihan sa mga away sa mana ay natutuloy nang hindi nagagamit ang orihinal na hawak ng isang tao.
Kung Kailangan Talaga ang Orihinal
May mga transaksyong nangangailangan ng aktuwal na owner's duplicate ng titulo. Kapag ayaw itong ibigay ng may hawak, may proseso sa ilalim ng batas sa pagpaparehistro ng ari-arian kung saan maaaring humiling sa korte na ipasurender ito. Kung hindi pa rin sumunod, maaaring ipawalang-bisa ng korte ang duplicate at magpalabas ng bago.
Ang Tulong ng Korte
Sa isang judicial settlement, malaki ang kapangyarihan ng korte. Maaari nitong utusan ang sinumang may hawak ng dokumento na maglabas nito, at maaaring may kaakibat na parusa ang patuloy na pagtanggi. Ito rin ang tamang daan kung may hinala kayong may itinatagong ari-arian.
Praktikal na Payo
- Magpadala ng nakasulat na demand at itago ang katunayan ng pagpapadala;
- Huwag makipagharap nang mainit — ang dokumento ang habulin, hindi ang tao;
- Isaalang-alang ang adverse claim sa titulo para hindi ito maibenta habang nag-aaway kayo; at
- Ipunin ang sarili ninyong kopya bago pa magsimula ang usapan.
Frequently Asked Questions
Hawak ng kapatid ko ang titulo. Wala ba akong magagawa? Meron. Kumuha ng certified true copy sa Registry of Deeds, at kung kailangan talaga ang orihinal, may proseso sa korte para ipasurender ito.
Puwede bang magbenta ang may hawak ng titulo nang mag-isa? Hindi niya maibebenta ang buong ari-arian nang walang pirma ng lahat ng heirs. Pero mas ligtas kung may adverse claim na nakatala.
Kailangan ba ng kaso agad? Hindi laging. Subukan muna ang demand at ang pagkuha ng sariling kopya. Ang kaso ay para sa mga bagay na talagang hindi maiiwasan.
Paano kung may itinatagong ari-arian siya? Sa judicial settlement, maaaring utusan ng korte ang paglalabas ng dokumento at ang paggawa ng inventory na may accounting.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may kapatid na ayaw magbigay ng papeles ng mana, matutulungan ka naming kunin ang sariling kopya at ang tulong ng korte. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.