Pagkatapos makuha ang bagong titulo sa Registry of Deeds, dalhin sa assessor ng lungsod o munisipyo ang bagong titulo, ang deed of settlement, ang eCAR, at ang patunay ng bayad na amilyar para mailipat ang tax declaration sa inyong pangalan. Kung walang titulo ang lupa, ang tax declaration lang ang maililipat — hindi ito katumbas ng titulo, pero mahalaga pa rin ito.
Maraming pamilya ang tumitigil pagkatapos makuha ang bagong titulo. Hindi pa tapos. Ang tax declaration ay hiwalay na rekord na hawak ng assessor, at hangga't nasa pangalan ng namatay ito, may mga problemang darating.
Bakit Kailangan Itong Ilipat
- Ito ang batayan ng amilyar; kung nasa pangalan pa ng namatay, magulo ang bayad at ang resibo;
- Hinihingi ito sa pagbebenta at sa pagsasangla — titingnan ng bibili at ng bangko kung tugma ito sa titulo;
- Ito ang pinagkukunan ng fair market value na ginagamit sa buwis; at
- Sa mga lupang walang titulo, ito ang pangunahing rekord ng pagmamay-ari, bagaman hindi ito katumbas ng titulo.
Kapag Walang Titulo ang Lupa
Karaniwan ito sa mga probinsya. Ang maililipat lang ay ang tax declaration, sa batayan ng deed of extrajudicial settlement at ng eCAR. Mahalagang linawin: ang tax declaration ay hindi titulo. Patunay lang ito ng pag-angkin at ng pagbabayad ng buwis — malakas na ebidensya, pero hindi ganap na katibayan ng pagmamay-ari.
Kung gusto ninyong magkaroon ng tunay na titulo, may hiwalay na proseso ng pagtitulo na dapat pag-aralan batay sa uri at kasaysayan ng lupa.
Ang Karaniwang Aberya
- Hindi tugma ang paglalarawan at ang sukat sa titulo at sa tax declaration;
- May nakaraang taon ng amilyar na hindi bayad, kaya walang tax clearance;
- Hiwalay ang tax declaration ng lupa at ng gusali, at isa lang ang naipa-transfer; at
- Naiiba ang pagbaybay ng pangalan sa mga dokumento.
Praktikal na Payo
- Ipagsabay ang paglilipat ng tax declaration ng lupa at ng gusali;
- Kunin ang tax clearance bago pumunta sa assessor;
- Ipa-verify ang sukat sa titulo at sa tax declaration — kung hindi tugma, ayusin ito bago pa lumaki ang problema;
- Itago ang bagong tax declaration kasama ng titulo at ng eCAR sa iisang folder.
Frequently Asked Questions
Katumbas ba ng titulo ang tax declaration? Hindi. Ito ay patunay ng pag-angkin at ng pagbabayad ng buwis, malakas na ebidensya pero hindi ganap na katibayan ng pagmamay-ari gaya ng titulo.
Kailangan ba ito kung may bagong titulo na kami? Oo. Hiwalay na rekord ito na hawak ng assessor. Kung hindi ninyo ito ililipat, magiging magulo ang amilyar at may problema sa hinaharap na bentahan.
Paano kung may hindi bayad na amilyar? Kailangan munang bayaran ito at kumuha ng tax clearance. Hindi tatanggapin ng assessor ang kahilingan hangga't may natitirang hindi bayad.
May bayad ba ang paglilipat? May mga bayarin sa assessor at sa treasurer, at karaniwang may transfer tax na kailangang bayaran sa lokal na pamahalaan bago pa ang pagpaparehistro.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung hindi pa nailipat ang tax declaration ng inyong minanang lupa, matutulungan namin kayong tapusin ito. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.