Gumawa ng deed of easement of right of way na nagsasaad ng eksaktong lawak, haba, at lokasyon ng daanan, ng bayad, at ng obligasyon sa pagpapanatili. Ipanotaryo ito, at pinakamahalaga, ipa-annotate sa titulo ng lupang dinadaanan sa Registry of Deeds. Ang hindi nakaannotate na kasunduan ay maaaring hindi umubra laban sa susunod na bibili ng lupang iyon.
Marami ang tumitigil sa pagkakamay at sa pasalitang pangako. Pagkatapos ng ilang taon — namatay ang kapitbahay, naibenta ang lupa, dumating ang bagong may-ari — at wala nang matukoy na basehan ang daanan.
Bakit Hindi Sapat ang Usapan
Ang pasalitang pahintulot ay tolerance lamang, at maaari itong bawiin anumang oras. Ang tunay na easement ay karapatang nakakabit sa lupa — sumasama ito kahit magpalit ng may-ari, basta ito ay pormal at nakarehistro.
- Nakasulat — malinaw ang saklaw at ang obligasyon;
- Notaryado — kinikilalang pampublikong dokumento; at
- Nakaannotate — nakikita ng sinumang bibili ng lupang dinadaanan.
Ano ang Dapat Nakasaad
Ang kadalasang dahilan ng bagong away ay ang kulang na detalye sa kasulatan. Isama ang mga sumusunod:
- Eksaktong lawak at lokasyon — may sketch plan at teknikal na paglalarawan;
- Halaga ng bayad at kung isang beses o paulit-ulit;
- Sino ang magpapagawa at magpapanatili ng daan;
- Sino ang puwedeng dumaan — may-ari lang, o kasama ang bisita at sasakyan; at
- Panahon — permanente ba o may hangganan.
Ang Proseso ng Annotation
Dalhin ang notaryadong kasulatan, ang owner’s duplicate ng titulo ng lupang dinadaanan, ang sketch plan, at ang mga bayad na buwis sa Registry of Deeds na may hurisdiksyon. Ipapatala nila ang easement sa likod ng titulo. Kumuha ng certified true copy pagkatapos para may patunay ka.
Praktikal na Payo
- Ipa-survey muna bago pumirma — hindi sapat ang “dalawang metrong gilid”;
- Ipa-annotate din sa titulo ng iyong lote para malinaw ang benepisyo;
- Itago ang certified true copy kasama ng iyong titulo; at
- Kung ang lupang dinadaanan ay may mortgage, kausapin din ang bangko — kadalasan kailangan ng pahintulot nila.
Ang Mga Sugnay na Madalas Nakakalimutan
Ang karamihan ng bagong away pagkatapos ng kasunduan ay hindi tungkol sa daan mismo kundi sa mga detalyeng hindi naisama. Bago pumirma, tingnan kung nasagot ang mga ito.
- Anong sasakyan ang maaaring dumaan — kotse lang, o pati trak at makinarya?
- Oras ng paggamit — may hangganan ba, lalo sa gabi?
- Gate at seguridad — sino ang may susi at sino ang magsasara?
- Kuryente at tubig — maaari bang magpalagay ng linya sa ilalim o sa gilid ng daanan?
- Pagpapaayos — sino ang sasagot kapag nasira, at gaano kadalas?
Ang linya ng kuryente at tubig ang pinakamadalas na nakakalimutan, at ito rin ang pinakamalaking problema mamaya — walang saysay ang daanan kung hindi mo naman madadala ang serbisyo sa bahay mo. Isama ito sa unang kasulatan habang bukas pa ang usapan, sa halip na bumalik ka pagkaraan ng dalawang taon para humingi ng bagong pabor.
Frequently Asked Questions
Kailangan ba talagang notaryado ang kasunduan sa daanan? Kailangan ito para maging pampublikong dokumento at para tanggapin ng Registry of Deeds sa annotation. Ang hindi notaryadong kasulatan ay mahirap ipatupad.
Puwede bang tanggihan ng Registry of Deeds ang annotation? Oo, kung kulang ang dokumento, hindi malinaw ang paglalarawan ng daanan, o may hadlang sa titulo. Kaya mahalaga ang tamang survey at kumpletong papeles.
Kailangan ba ang pahintulot ng bangko kung naka-mortgage ang lupa? Karaniwang oo. Ang easement ay encumbrance na nakakaapekto sa halaga ng kolateral, kaya hinihingi ng bangko ang pahintulot nito.
Sumasama ba ang easement kung ibenta ang alinmang lupa? Kung nakaannotate ito, oo. Iyon mismo ang dahilan kung bakit mahalaga ang pagpaparehistro at hindi sapat ang pribadong kasulatan lamang.
This commentary is for general informational purposes only and does not constitute legal advice. For guidance specific to your situation, please consult a licensed attorney.
Kung may napagkasunduan na kayo sa daanan at gusto ninyong gawing pormal at nakarehistro ito, nandito ang aming firm. Maaari kaming ma-contact sa Viber o WhatsApp, tumawag sa 0995 433 5550, o mag-email sa vivasnobles@gmail.com. Inaasahan naming makausap ka.